معاد شناسی ج6
کتاب شریف «معاد شناسی» از آثار نفیس علامه آیة‌اللَه حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّس‌سرّه می‌باشد. این اثر ارزشمند به قلم خود ایشان، در حقیقت صورت مکتوب و تفصیلی سخنرانی‌های ایشان در موضوع معاد است. در این مباحث، کیفیت سیر انسان در دنیا و عالم غرور، و نحوۀ تبدّل عالم غرور به عالم حقائق، و رسیدنِ انسان به خدا نشان داده میشود. محوریت این ابحاث روی «باطن‌بودنِ آخرت نسبت به دنیا» پایه‌گذاری شده است که با قلمی شیوا و سلیس پرده از حقایق ناشکفتۀ عالم آخرت و معاد برداشته و شیفتگان حریم معبود را به تدبّر در معانی این اثر ذی‌قیمت فرامی‌خواند. در جلد ششم از این مجموعه پیرامون «کیفیت حیات در عالم قیامت» و «معنای حقیقی معاد جسمانی» سخن به‌میان آمده است. اهم مباحث این مجلّد: • زنده شدن در قیامت به واسطۀ اسم «المُحیی» است • ندای حضرت ابراهیم علیه‌السلام به مرغان، ندای ملکوتی بود • معجزات انبیاء ناشی از تأثیر نفوس آنهاست به اذن خدا • اذن خداوند در تأثیر نفوس، اذن تکوینی و حقیقی است نه اعتباری • مرگ عبور از این نشئه و موجب تکامل است • اقوال متکلمین دربارۀ اعادۀ موجودات • آراء مختلف در کیفیت معاد جسمانی و روحانی • پاسخ به شبهۀ آکل و مأکول • شخصیت هر انسانی به نفس اوست نه بدن او • دفع شبهات وارده بر معاد جسمانی • نظریۀ بدیعِ مصنف در خصوص معاد جسمانیِ عنصری و ارائۀ برهان بر آن • معنای ازل و ابد • بحثی درباره حشر جمادات، نباتات و حیوانات • کیفیت نامۀ عمل انسان
معاد شناسی ج6
128و به گفتار خداى تعالى: أَ وَ لَيْسَ الَّذِي خَلَقَ السَّماواتِ وَ الْأَرْضَ بِقادِرٍ عَلى أَنْ يَخْلُقَ مِثْلَهُمْ.1
«آیا آن كسى كه آسمانها و زمین را خلقت فرموده است، توانائى آن را ندارد كه مثل آنان را خلق كند؟»
و اگر بگوئى: بنابر این تقریب، آن كسى كه مورد ثواب و پاداش واقع میشود بواسطه لذّات جسمانى، و یا مورد عقاب قرار میگیرد بواسطه آلام و رنجهاى جسمانى، غیر از آن كسى است كه عمل به طاعت نموده است و یا مرتكب معصیت گردیده است.
در پاسخ گفته میشود: معیار در این جهت روح است، زیرا كه ادراك ثواب و عذاب را روح میكند گرچه بتوسّط آلات بوده باشد؛ و روح بعینه باقى است؛ و از همین روى به انسان از زمان طفولیت تا زمان پیرى و كهولت گفته میشود: او خودش است بعینه، گرچه صورت‌هاى او و مقادیر او و أشكال و أعراض او، بلكه بسیارى از اعضاء و قواى او تبدیل شده است. و درباره كسى كه در جوانى جنایتى كرده و چون به پیرى رسد او را عقاب كنند و پاداش نمایند، نمى‌گویند: غیر جانى را پاداش كردند.
بیان مذهب حقّ در باب معاد
اینها كه بیان كردیم، تحریر مذهب‌ها و آراء وارده در معاد بود؛ و همان طور كه خواهى دانست مذهب حقّ در باب معاد آنست كه: آنچه مُعاد مى‌پذیرد یعنى عود و بازگشت میكند همین شخص است
- قسمتى از آيه ٨١، از سوره ٣٦: يس