معاد شناسی ج6

بحث فرموده، و بعد از ذكر مقدّماتى میفرماید:

 «فَإذا تَقَرَّرَتْ هذِهِ الاصولُ، فَیجِبُ أنْ نَنْصَرِفَ إلَى الْغَرَضِ الَّذى نَؤُمُّهُ فَنَقولُ: إنَّ النَّفْسَ النّاطِقَةَ كَمالَها الْخاصَّ بِها أنْ تَصیرَ عالَماً عَقْلیا، مُرْتَسِمًا فیها صُوَرُ الْكُلِّ وَ النِّظامُ الْمَعْقولُ فى الْكُلِّ وَ الْخَیرُ الْفآئِضُ فى الْكُلِّ، مُبْتَدیةً مِن مَبْدَإِ الْكُلِّ، سالِكَةً إلَى الْجَوْهَرِ [الْجَواهِرِ خ‌] الشَّریفَةِ الرُّوحانیةِ الْمُطْلَقَةِ، ثُمَّ الرُّوحانیةِ الْمُتَعَلِّقَةِ نَوعاً ما بِالأَبْدانِ، ثُمَّ الأجْسامِ الْعِلْویةِ بِهَیئَاتِها وَ قِوامِها [قُواها ـ خ‌]، ثُمَّ كَذلِكَ حَتَّى تَسْتَوْفىَ فى نَفْسِها هَیئَةَ الْوُجودِ كُلِّهِ.

 فَتَنْقَلِبَ عالَماً مَعْقولًا مُوازیاً لِلْعالَمِ الْمَوْجودِ كُلِّهِ، مُشاهِدَةً لِما هُوَ الْحُسْنُ الْمُطْلَقُ وَ الْخَیرُ الْمُطْلَقُ وَ الْجَمالُ الْحَقُّ الْمُطْلَقُ، وَ مُتَّحِدَةً بِهِ وَ مُنْتَقِشَةً بِمِثالِهِ وَ هَیئَتِهِ، وَ مُنْخَرِطَةً فى سِلْكِهِ، وَ صآئِرَةً مِن جَوْهَرِهِ».¹

 «و چون این مقدّمات و اصول مقرّر شد، پس لازم است كه عنان قلم را به آن منظورى كه در نظر داشتیم منعطف نمائیم، پس میگوئیم:

 كمال اختصاصى نفس ناطقه انسان كه به آن تامّ و تمام و كامل میگردد، آنست كه خودش یك عالَم عقلى گردد كه در آن صورت‌هاى تمام موجودات ترسیم شود، و نظام عقلانى جمیع موجودات در آن منتقش گردد، و خیرى كه در همه موجودات سارى و جارى است نیز در آن صورت بندد.