
معاد شناسی ج6
کتاب شریف «معاد شناسی» از آثار نفیس علامه آیةاللَه حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّسسرّه میباشد. این اثر ارزشمند به قلم خود ایشان، در حقیقت صورت مکتوب و تفصیلی سخنرانیهای ایشان در موضوع معاد است. در این مباحث، کیفیت سیر انسان در دنیا و عالم غرور، و نحوۀ تبدّل عالم غرور به عالم حقائق، و رسیدنِ انسان به خدا نشان داده میشود. محوریت این ابحاث روی «باطنبودنِ آخرت نسبت به دنیا» پایهگذاری شده است که با قلمی شیوا و سلیس پرده از حقایق ناشکفتۀ عالم آخرت و معاد برداشته و شیفتگان حریم معبود را به تدبّر در معانی این اثر ذیقیمت فرامیخواند. در جلد ششم از این مجموعه پیرامون «کیفیت حیات در عالم قیامت» و «معنای حقیقی معاد جسمانی» سخن بهمیان آمده است. اهم مباحث این مجلّد: • زنده شدن در قیامت به واسطۀ اسم «المُحیی» است • ندای حضرت ابراهیم علیهالسلام به مرغان، ندای ملکوتی بود • معجزات انبیاء ناشی از تأثیر نفوس آنهاست به اذن خدا • اذن خداوند در تأثیر نفوس، اذن تکوینی و حقیقی است نه اعتباری • مرگ عبور از این نشئه و موجب تکامل است • اقوال متکلمین دربارۀ اعادۀ موجودات • آراء مختلف در کیفیت معاد جسمانی و روحانی • پاسخ به شبهۀ آکل و مأکول • شخصیت هر انسانی به نفس اوست نه بدن او • دفع شبهات وارده بر معاد جسمانی • نظریۀ بدیعِ مصنف در خصوص معاد جسمانیِ عنصری و ارائۀ برهان بر آن • معنای ازل و ابد • بحثی درباره حشر جمادات، نباتات و حیوانات • کیفیت نامۀ عمل انسان
معاد شناسی ج6
57مىمیرد و روزگارْ انسان را هلاك میكند؛ و هیچ سرّ و حقیقتى ماوراء این نیست.»
إِنْ هُمْ إِلَّا يَظُنُّونَ.1 خدا میفرماید: «اینها غیر از گمان و تخمین مطلبى ندارند.»
بعضى میگویند: معاد داریم، امّا معاد روحانى، نه معاد جسمانى؛ چون انسان داراى عقل و نفس است، و عقل و نفس از مجرّدات هستند و این نفس مجرّد حركت میكند به مبدأ خود، بدن هم میرود در زیر زمین و در قبر صور متبدّله و متغیرهاى به خود میگیرد؛ پس معاد فقط روحانى است.
بعضى میگویند: معاد فقط جسمانى است، و اصلًا روحانى نیست؛ و آنچه عود میكند بسوى خدا همین بدن و لذّات بدنى است، مثل خوردن و إطفاء شهوت نمودن و تماشا كردن و أمثال اینها؛ و امّا آن كمالات عقلانیه و فناء در اسماء و صفات و ذات حضرت حىّ قیوم و ذوالجلال را انكار كردهاند. و آن رزقها و غذاهاى عقلیه را كه اختصاص به روح دارد و صدها هزار برابر عالىتر و برتر از این غذاهاى جسمى است نادیده گرفتهاند.
بعضى میگویند: هر دو معاد را داریم، هم «روح» معاد دارد و هم «جسم» معاد دارد.
مرحوم فیلسوف شهیر حاج ملّا هادى سبزوارى رضوان الله علیه میفرماید
- ذيل آيه ٢٤، از سوره ٤٥: الجاثية
