معاد شناسی ج6
کتاب شریف «معاد شناسی» از آثار نفیس علامه آیةاللَه حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّسسرّه میباشد. این اثر ارزشمند به قلم خود ایشان، در حقیقت صورت مکتوب و تفصیلی سخنرانیهای ایشان در موضوع معاد است. در این مباحث، کیفیت سیر انسان در دنیا و عالم غرور، و نحوۀ تبدّل عالم غرور به عالم حقائق، و رسیدنِ انسان به خدا نشان داده میشود. محوریت این ابحاث روی «باطنبودنِ آخرت نسبت به دنیا» پایهگذاری شده است که با قلمی شیوا و سلیس پرده از حقایق ناشکفتۀ عالم آخرت و معاد برداشته و شیفتگان حریم معبود را به تدبّر در معانی این اثر ذیقیمت فرامیخواند. در جلد ششم از این مجموعه پیرامون «کیفیت حیات در عالم قیامت» و «معنای حقیقی معاد جسمانی» سخن بهمیان آمده است. اهم مباحث این مجلّد: • زنده شدن در قیامت به واسطۀ اسم «المُحیی» است • ندای حضرت ابراهیم علیهالسلام به مرغان، ندای ملکوتی بود • معجزات انبیاء ناشی از تأثیر نفوس آنهاست به اذن خدا • اذن خداوند در تأثیر نفوس، اذن تکوینی و حقیقی است نه اعتباری • مرگ عبور از این نشئه و موجب تکامل است • اقوال متکلمین دربارۀ اعادۀ موجودات • آراء مختلف در کیفیت معاد جسمانی و روحانی • پاسخ به شبهۀ آکل و مأکول • شخصیت هر انسانی به نفس اوست نه بدن او • دفع شبهات وارده بر معاد جسمانی • نظریۀ بدیعِ مصنف در خصوص معاد جسمانیِ عنصری و ارائۀ برهان بر آن • معنای ازل و ابد • بحثی درباره حشر جمادات، نباتات و حیوانات • کیفیت نامۀ عمل انسان
مرتب سازی:
معاد شناسی ج6
88خلقت سابقه بوده است محشور گردد. و به این مطلب در روایات وارده تصریح شده است.
و امّا متكلّمین همگى بدون استثناء، از این شبهه به طریقى پاسخ گفتهاند كه به جهت ركاكت و ضعف آن، نیازى به ذكر آن نیست.»
این بود كلام ملّا صدرا در دفع این شبهه.
پاسخ حكیم سبزوارى از شبهه آكل و مأكول
مرحوم حكیم سبزوارى قُدّس سِرّه نیز در دفع این شبهه بر همان نهج و منوال ملّا صدرا مَشى نموده است، و میفرماید:
وَ شُبْهَةُ الآکلِ وَ الْمَأْکولِ *** یدْفَعُها مَنْ کانَ مِنْ فُحولِ إذْ صورَةٌ بِصورَةٍ لا تَنْقَلِبْ *** عَلَى الْهَیولَى الانْحِفاظُ مُنْسَحِبْ و شبهه آكل و مأكول را، كسى كه از فحول علماء باشد دفع میكند؛ چون صورتى به صورت دیگر منقلب نمىشود، و الّا لازم مىآید در ماهیت انقلاب پدیدار شود؛ بلكه دو صورت مختلف بر روى مادّه محفوظیتشان جارى و ثابت است. چون همان صورت سابقه بر روى مادّه منحفظ و ثابت است در وقتى كه صورت فعلیه بر روى مادّه واقع میشود.
و اگر گفتیم آب تبدیل به هوا شد مراد این نیست كه آن صورت آبى بما أنّها مائیةٌ تبدیل به صورت هوائى شده است، چون بنا بر این فرض، انقلاب واقعى در ماهیت آب لازم مىآید.