
معاد شناسی ج6
کتاب شریف «معاد شناسی» از آثار نفیس علامه آیةاللَه حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّسسرّه میباشد. این اثر ارزشمند به قلم خود ایشان، در حقیقت صورت مکتوب و تفصیلی سخنرانیهای ایشان در موضوع معاد است. در این مباحث، کیفیت سیر انسان در دنیا و عالم غرور، و نحوۀ تبدّل عالم غرور به عالم حقائق، و رسیدنِ انسان به خدا نشان داده میشود. محوریت این ابحاث روی «باطنبودنِ آخرت نسبت به دنیا» پایهگذاری شده است که با قلمی شیوا و سلیس پرده از حقایق ناشکفتۀ عالم آخرت و معاد برداشته و شیفتگان حریم معبود را به تدبّر در معانی این اثر ذیقیمت فرامیخواند. در جلد ششم از این مجموعه پیرامون «کیفیت حیات در عالم قیامت» و «معنای حقیقی معاد جسمانی» سخن بهمیان آمده است. اهم مباحث این مجلّد: • زنده شدن در قیامت به واسطۀ اسم «المُحیی» است • ندای حضرت ابراهیم علیهالسلام به مرغان، ندای ملکوتی بود • معجزات انبیاء ناشی از تأثیر نفوس آنهاست به اذن خدا • اذن خداوند در تأثیر نفوس، اذن تکوینی و حقیقی است نه اعتباری • مرگ عبور از این نشئه و موجب تکامل است • اقوال متکلمین دربارۀ اعادۀ موجودات • آراء مختلف در کیفیت معاد جسمانی و روحانی • پاسخ به شبهۀ آکل و مأکول • شخصیت هر انسانی به نفس اوست نه بدن او • دفع شبهات وارده بر معاد جسمانی • نظریۀ بدیعِ مصنف در خصوص معاد جسمانیِ عنصری و ارائۀ برهان بر آن • معنای ازل و ابد • بحثی درباره حشر جمادات، نباتات و حیوانات • کیفیت نامۀ عمل انسان
معاد شناسی ج6
76تطابق بین فلك و بین نفوس مفارقه در زمانهاى غیر متناهى به جهت تناهى فلك و عدم تناهى این نفوس، و غیرها از اشكالاتى كه در «أسفار» ذكر فرموده است.
مرحوم سبزوارى (ره) از اشكالات ملّا صدرا جواب داده است، و به عقیده خود همه را ردّ كرده، و كلام فارابى و شیخ إشراق را تقویت نموده است.1
و لیكن انصافاً بعضى از اشكالات ملّا صدرا قابل دفع نیست. و خصوصاً امروزه كه ثابت شده است كه افلاكى وجود ندارد و این فرضیه سابقین بوده و امروز پنبهاش زده شده است، ملتزم شدن به این بیغولهها براى اثبات معاد جسمانى و داخل شدن در عقبات و كریوههاى غیر قابل عبور، تأیید شرع انور است به جهاتى كه خود صاحب شرع راضى نیست؛ و شرعِ انور أعلا و اقدس است از آنكه ما بخواهیم بدین مطالب آن را تأیید و تصحیح نمائیم.
در اقسام تصوّرات معاد جسمانى
اجمالًا در كیفیت فرضیههائى كه در معاد جسمانى نقل شده است، مرحوم حكیم سبزوارى (قدّه) فرموده است:
وَ بَعْضُهُم قَد صَحَّحوا الْجِسْمانى *** بِالْجِرْمِ مِنْ أفْلاک أوْ دُخانِ یکونُ مَوْضوعاً لِتَصْویراتِهِمْ *** مِن نائِراتِهِمْ وَ تَنْویراتِهِمْ - «شرح منظومه» سبزوارى، طبع ناصرى، ص ٣٣٧ تا ص ٣٤٠
