
معاد شناسی ج6
کتاب شریف «معاد شناسی» از آثار نفیس علامه آیةاللَه حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّسسرّه میباشد. این اثر ارزشمند به قلم خود ایشان، در حقیقت صورت مکتوب و تفصیلی سخنرانیهای ایشان در موضوع معاد است. در این مباحث، کیفیت سیر انسان در دنیا و عالم غرور، و نحوۀ تبدّل عالم غرور به عالم حقائق، و رسیدنِ انسان به خدا نشان داده میشود. محوریت این ابحاث روی «باطنبودنِ آخرت نسبت به دنیا» پایهگذاری شده است که با قلمی شیوا و سلیس پرده از حقایق ناشکفتۀ عالم آخرت و معاد برداشته و شیفتگان حریم معبود را به تدبّر در معانی این اثر ذیقیمت فرامیخواند. در جلد ششم از این مجموعه پیرامون «کیفیت حیات در عالم قیامت» و «معنای حقیقی معاد جسمانی» سخن بهمیان آمده است. اهم مباحث این مجلّد: • زنده شدن در قیامت به واسطۀ اسم «المُحیی» است • ندای حضرت ابراهیم علیهالسلام به مرغان، ندای ملکوتی بود • معجزات انبیاء ناشی از تأثیر نفوس آنهاست به اذن خدا • اذن خداوند در تأثیر نفوس، اذن تکوینی و حقیقی است نه اعتباری • مرگ عبور از این نشئه و موجب تکامل است • اقوال متکلمین دربارۀ اعادۀ موجودات • آراء مختلف در کیفیت معاد جسمانی و روحانی • پاسخ به شبهۀ آکل و مأکول • شخصیت هر انسانی به نفس اوست نه بدن او • دفع شبهات وارده بر معاد جسمانی • نظریۀ بدیعِ مصنف در خصوص معاد جسمانیِ عنصری و ارائۀ برهان بر آن • معنای ازل و ابد • بحثی درباره حشر جمادات، نباتات و حیوانات • کیفیت نامۀ عمل انسان
معاد شناسی ج6
260هستند، چون آن صورتها معلّق و قائم هستند و در مادّه نیستند، و علاوه بر این، آنها همگى جزئى و مشاهَدند به حواسّ غیر فانیه كه خرابى و كهنگى در آنها نیست، چون آنها جمیعاً در نفسْ محلّ دارند.1 و مثل آنكه گویا تمام آنها قوّه واحده هستند با اینكه صُوَر مرئیه و شكلهاى بزرگ و مقادیر جسیم در آنجا بسیار است.
و این از عجائبى است كه ادراك و فهمیدن آن براى ارباب بصیرت آسان است، گرچه براى غیر آنان اذعان به آن از غیر طریق سَماع و تقلید مشكل است.2»
اشعار مغربى در لزوم حشر بسوى خداوند
اى بلبل جان چونى اندر قفس تنها *** تا چند در این تنها مانى تو تنِ تنها اى بلبل خوش ألحان زان گلشن و زان بستان *** چون بود که افتادى ناگاه به گلخنها گوئى که فراموشت گردیده در این گلخن *** آن روضه و آن گلشن و آن سنبل و سوسنها بشکن قفس تن را پس تَنتَن تن کوبان *** از مرتبه گلخن بخرام به گلشنها - همان طور که ملاحظه ميشود مرحوم ملّا صدرا عالم بقاء بالله را نفسانى قرار داده است، ولى ما سابقاً در اثبات معاد جسمانى عنصرى مادّى به اثبات رسانيديم که بعد از فناء، نفس احاطه پيدا ميکند بر حقيقت عالَم زمان و مادّه، و خودش و بدن را در طول عمر وجدان ميکند.
- «رساله حشر» در ضمن «رسائل ملّا صدرا» ص ٣٥٩ و ٣٦٠
