
معاد شناسی ج6
کتاب شریف «معاد شناسی» از آثار نفیس علامه آیةاللَه حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّسسرّه میباشد. این اثر ارزشمند به قلم خود ایشان، در حقیقت صورت مکتوب و تفصیلی سخنرانیهای ایشان در موضوع معاد است. در این مباحث، کیفیت سیر انسان در دنیا و عالم غرور، و نحوۀ تبدّل عالم غرور به عالم حقائق، و رسیدنِ انسان به خدا نشان داده میشود. محوریت این ابحاث روی «باطنبودنِ آخرت نسبت به دنیا» پایهگذاری شده است که با قلمی شیوا و سلیس پرده از حقایق ناشکفتۀ عالم آخرت و معاد برداشته و شیفتگان حریم معبود را به تدبّر در معانی این اثر ذیقیمت فرامیخواند. در جلد ششم از این مجموعه پیرامون «کیفیت حیات در عالم قیامت» و «معنای حقیقی معاد جسمانی» سخن بهمیان آمده است. اهم مباحث این مجلّد: • زنده شدن در قیامت به واسطۀ اسم «المُحیی» است • ندای حضرت ابراهیم علیهالسلام به مرغان، ندای ملکوتی بود • معجزات انبیاء ناشی از تأثیر نفوس آنهاست به اذن خدا • اذن خداوند در تأثیر نفوس، اذن تکوینی و حقیقی است نه اعتباری • مرگ عبور از این نشئه و موجب تکامل است • اقوال متکلمین دربارۀ اعادۀ موجودات • آراء مختلف در کیفیت معاد جسمانی و روحانی • پاسخ به شبهۀ آکل و مأکول • شخصیت هر انسانی به نفس اوست نه بدن او • دفع شبهات وارده بر معاد جسمانی • نظریۀ بدیعِ مصنف در خصوص معاد جسمانیِ عنصری و ارائۀ برهان بر آن • معنای ازل و ابد • بحثی درباره حشر جمادات، نباتات و حیوانات • کیفیت نامۀ عمل انسان
معاد شناسی ج6
253آنست، و در باطن هر صورت مثالى یك صورت عقلى هست كه آن صورت مثالى به آن قائم و به حیات او زنده است و معاد و بازگشتش بسوى اوست، اینست كه ما هر وقت چیزى را احساس كنیم و صورت آن چیز در یكى از قواى حسّى ما واقع گردد و آن قوّه بواسطه آن صورت استكمال یابد، در این حال قوّه خیال ما نیز ـ كه ما در كتابهاى خود اقامه برهان بر تجرّد آن و تجرّد آنچه در آن بطور صورت و مثال وارد مىشود نمودهایم ـ صورت آن را به خود میگیرد و همچنین در عقل ما صورت عقلیه آن منتقل مىشود، و اگر بین این صورت محسوس و بین صورت خیالیه و عقلیه علاقه ذاتیه نبود، اینچنین صورت بندى در عالم خیال و عقل صورت نمىگرفت.
و همچنین در عكس این قضیه، ما مىبینیم كه هر وقت یك صورت عقلى براى ما پدید آید، در خیال ما یك صورتى كه حكایت آن صورت عقلیه را بكند موجود مىشود، و زمانى كه وجود آن صورت در عالم خیال شدّت بگیرد، در برابر احساس ما، در خارجْ آن صورت خیالى ممثّل مىشود؛ همچنان كه خداى تعالى میفرماید: فَتَمَثَّلَ لَها بَشَراً سَوِيًّا.1 «جبرائیل براى حضرت مریم به صورت یك بشر مستوى ممثّل شد.»
و از همین قبیل است دیدن رسول خدا صلّى الله علیه و آله و سلّم صورت جبرائیل را كه گویا او مشرق و مغرب عالم را پر كرده بود؛ و نیز آنچه را كه انسان در عالم بهشت از أشجار و أنهار و غُرُفات
- ذيل آيه ١٧، از سوره ١٩: مريم
