معاد شناسی ج6

ابتداء آفرینش آنها بوده و نزولشان بدین عالم از آن نقطه بوده است.

همه موجودات عالم معاد دارند

 تمام موجودات این عالم معاد دارند و حركت بسوى خداوند متعال. نفس انسان، نفس حیوان، نفس نبات و حتّى جمادات نیز معاد دارند؛ و نفوس ملائكه و انبیاء، و خلاصه تمام موجودات مجرّده عالم عِلوى معاد دارند؛ و معاد آنها عبارت است از: اندكاك و فناء در همان اسمى از اسماء ذات حقّ كه از آن بوجود آمده‌اند.

 این پشّه كه معاد دارد، یعنى همان قوس نزولى را كه در خلقت پیموده است باید پس از آن صعود نموده و در آن اسم و صفتى كه موجب بدء و پیدایش او شده است مضمحلّ و فانى و مندكّ گردد.

 كَما بَدَأَكُمْ تَعُودُونَ‌¹. «همچنان كه شما را آفرید و از مبدئى بوجود آورد، همینطور شما باید برگردید و به همان مبدأ عود كنید.»

 كَما بَدَأْنا أَوَّلَ خَلْقٍ نُعِيدُهُ‌². «همان طور كه ما اوّل خلقت را ابتدا كردیم، آن خلقت را به همان‌جا عود میدهیم و برمیگردانیم.»

 خداوند اوّل چیزى را كه خلق فرمود، مانند عقل چنانكه در روایت است: أَوَّلُ مَا خَلَقَ اللهُ الْعَقْلُ‌، یا مانند نور چنانكه آن نیز در روایت آمده است، یا آب چنانكه آمده است: أَوَّلُ مَا خَلَقَ اللهُ الْمَآءُ كه منظور همان وجود منبسط و رحمت واسعه خداست؛ به هر حال آنها معادشان به ذات مقدّس است‌

و از آن اسم و از اوّلُ ما خَلَق، موجودات مجرّده چون ارواح فرشتگان و عقول و نفوس قدسیه و نفوس ناطقه را آفرید، و از آن اسماء و صفات، نیز به همین ترتیب أسماءِ جزئیه و موجودات متكثّره را به ترتیب نزول از رأس مخروط به قاعده آن مرتّباً و مترتّباً آفرید.