
معاد شناسی ج6
کتاب شریف «معاد شناسی» از آثار نفیس علامه آیةاللَه حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّسسرّه میباشد. این اثر ارزشمند به قلم خود ایشان، در حقیقت صورت مکتوب و تفصیلی سخنرانیهای ایشان در موضوع معاد است. در این مباحث، کیفیت سیر انسان در دنیا و عالم غرور، و نحوۀ تبدّل عالم غرور به عالم حقائق، و رسیدنِ انسان به خدا نشان داده میشود. محوریت این ابحاث روی «باطنبودنِ آخرت نسبت به دنیا» پایهگذاری شده است که با قلمی شیوا و سلیس پرده از حقایق ناشکفتۀ عالم آخرت و معاد برداشته و شیفتگان حریم معبود را به تدبّر در معانی این اثر ذیقیمت فرامیخواند. در جلد ششم از این مجموعه پیرامون «کیفیت حیات در عالم قیامت» و «معنای حقیقی معاد جسمانی» سخن بهمیان آمده است. اهم مباحث این مجلّد: • زنده شدن در قیامت به واسطۀ اسم «المُحیی» است • ندای حضرت ابراهیم علیهالسلام به مرغان، ندای ملکوتی بود • معجزات انبیاء ناشی از تأثیر نفوس آنهاست به اذن خدا • اذن خداوند در تأثیر نفوس، اذن تکوینی و حقیقی است نه اعتباری • مرگ عبور از این نشئه و موجب تکامل است • اقوال متکلمین دربارۀ اعادۀ موجودات • آراء مختلف در کیفیت معاد جسمانی و روحانی • پاسخ به شبهۀ آکل و مأکول • شخصیت هر انسانی به نفس اوست نه بدن او • دفع شبهات وارده بر معاد جسمانی • نظریۀ بدیعِ مصنف در خصوص معاد جسمانیِ عنصری و ارائۀ برهان بر آن • معنای ازل و ابد • بحثی درباره حشر جمادات، نباتات و حیوانات • کیفیت نامۀ عمل انسان
معاد شناسی ج6
177مىسازد، فصل آنها و صورت آنهاست.
معناى صورت نه این شكل و صورتهاى ظاهریست كه ما در زبان پارسى بدان صورت میگوئیم، بلكه آن خصوصیتى است كه به مادّه مبهمه تعلّق گرفته و آن را از سائر موجودات متمایز میگرداند؛ مثل صورت انسانیت كه همان نفس ناطقه، و صورت حیوانیت كه عنوان متحرّك بالإراده، و صورت اسب كه همان خاصیت و تشخّصى است كه آن را اسب نموده و از حمار و بَقر و انسان و سائر حیوانات و نباتات و غیرها جدا میكند و آن را نفس صاهله خوانند.
پس اصل مادّه اوّلیه كه آن را مادّة الموادّ و هیولاى اولى گویند و تمام موجودات در آن مشتركند، میزان تخصّص و تشخّص نیست، زیرا تمام موجودات عالم طبع و مادّه از آن نصیب دارند، ولى موجودیت و تخصّص آنها به آن مادّه نیست، به صورت آنهاست و به همان خصوصیتى است كه بر این مادّه مشتركه در یك جا اسم انسان و در جاى دیگر اسم حیوان، و در یك جا اسم درخت و در جاى دیگر اسم آب و جماد میگذارد.
مقدّمه دوّم: صورتهاى اشیاء مختلفه، از بین نمىروند
مقدّمه دوّم: صورتهاى اشیاءِ مختلفه كه مشخِّص و معین آنهاست از بین نمیروند و با مردن و فناء مادّه در عالم طبع، صورتها محفوظ، و بدون هیچ تغیر و تبدّلى در جهان هستى و عالم دهر ثابت و باقى هستند.
صورت اشیاء ـ و از جمله آنها انسان و أفعال او از كردارهاى
