
معاد شناسی ج6
کتاب شریف «معاد شناسی» از آثار نفیس علامه آیةاللَه حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّسسرّه میباشد. این اثر ارزشمند به قلم خود ایشان، در حقیقت صورت مکتوب و تفصیلی سخنرانیهای ایشان در موضوع معاد است. در این مباحث، کیفیت سیر انسان در دنیا و عالم غرور، و نحوۀ تبدّل عالم غرور به عالم حقائق، و رسیدنِ انسان به خدا نشان داده میشود. محوریت این ابحاث روی «باطنبودنِ آخرت نسبت به دنیا» پایهگذاری شده است که با قلمی شیوا و سلیس پرده از حقایق ناشکفتۀ عالم آخرت و معاد برداشته و شیفتگان حریم معبود را به تدبّر در معانی این اثر ذیقیمت فرامیخواند. در جلد ششم از این مجموعه پیرامون «کیفیت حیات در عالم قیامت» و «معنای حقیقی معاد جسمانی» سخن بهمیان آمده است. اهم مباحث این مجلّد: • زنده شدن در قیامت به واسطۀ اسم «المُحیی» است • ندای حضرت ابراهیم علیهالسلام به مرغان، ندای ملکوتی بود • معجزات انبیاء ناشی از تأثیر نفوس آنهاست به اذن خدا • اذن خداوند در تأثیر نفوس، اذن تکوینی و حقیقی است نه اعتباری • مرگ عبور از این نشئه و موجب تکامل است • اقوال متکلمین دربارۀ اعادۀ موجودات • آراء مختلف در کیفیت معاد جسمانی و روحانی • پاسخ به شبهۀ آکل و مأکول • شخصیت هر انسانی به نفس اوست نه بدن او • دفع شبهات وارده بر معاد جسمانی • نظریۀ بدیعِ مصنف در خصوص معاد جسمانیِ عنصری و ارائۀ برهان بر آن • معنای ازل و ابد • بحثی درباره حشر جمادات، نباتات و حیوانات • کیفیت نامۀ عمل انسان
معاد شناسی ج6
175بیان آنها موجب اطاله سخن بدون فائده مىباشد.
و آنچه متكلّمین در این مقام بحث نمودهاند، وافى به الزام خصم و سیطره بر انكار او نخواهد بود، پس چگونه با آن، حقیقت مرام و مقصود روشن گردد و حقّ كلام در این مسائل ادا شود.
و بنابراین براى كسانى كه در این امور اعتقادیه به مجرّد بحث كلامى اكتفا مىكنند بهتر است از این منكرین معاد و انكار كنندگان احكام شریعت ـ به جهت آنكه أفهام و مدارك آنان از ادراكش قاصر است ـ چنین استفسار كنند كه:
آیا آنها مدّعى هستند كه معاد ممتنع است، یا جواز و امكان آن را منع مىكنند؟!
و بنا بر صورت اوّل به آنها گفته شود: بر عهده شماست كه براى اثبات مدّعاى خود، اقامه برهان و بینه كنید! و البتّه از بینه و برهان در گفتار شما هیچ عین و اثرى نیست.
و بنا بر صورت دوّم: هر چیزى كه ظاهرش از استحاله و امتناع بركنار است، آیات الهیه و أخبار نبویه ـ كه از گوینده مقدّس و پاكیزهاى كه از شوب غلط و دروغ مصون است وارد شده است ـ قائم مقام براهین هندسیه در مسائل تعلیمیه و دعاوى حسابیه خواهد بود.1
بارى ما در اینجا بمقدار كافى از مسائل معاد جسمانى بحث نمودیم و إن شاء الله تعالى حقیقت آن بر مستمعین و خوانندگان روشن شده است، و اجمالًا نظریه أعلام از حكماى اسلام را بیان
- همان مصدر، ج ٩، ص ١٦٧ و ١٦٨
