معاد شناسی ج6
کتاب شریف «معاد شناسی» از آثار نفیس علامه آیةاللَه حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّسسرّه میباشد. این اثر ارزشمند به قلم خود ایشان، در حقیقت صورت مکتوب و تفصیلی سخنرانیهای ایشان در موضوع معاد است. در این مباحث، کیفیت سیر انسان در دنیا و عالم غرور، و نحوۀ تبدّل عالم غرور به عالم حقائق، و رسیدنِ انسان به خدا نشان داده میشود. محوریت این ابحاث روی «باطنبودنِ آخرت نسبت به دنیا» پایهگذاری شده است که با قلمی شیوا و سلیس پرده از حقایق ناشکفتۀ عالم آخرت و معاد برداشته و شیفتگان حریم معبود را به تدبّر در معانی این اثر ذیقیمت فرامیخواند. در جلد ششم از این مجموعه پیرامون «کیفیت حیات در عالم قیامت» و «معنای حقیقی معاد جسمانی» سخن بهمیان آمده است. اهم مباحث این مجلّد: • زنده شدن در قیامت به واسطۀ اسم «المُحیی» است • ندای حضرت ابراهیم علیهالسلام به مرغان، ندای ملکوتی بود • معجزات انبیاء ناشی از تأثیر نفوس آنهاست به اذن خدا • اذن خداوند در تأثیر نفوس، اذن تکوینی و حقیقی است نه اعتباری • مرگ عبور از این نشئه و موجب تکامل است • اقوال متکلمین دربارۀ اعادۀ موجودات • آراء مختلف در کیفیت معاد جسمانی و روحانی • پاسخ به شبهۀ آکل و مأکول • شخصیت هر انسانی به نفس اوست نه بدن او • دفع شبهات وارده بر معاد جسمانی • نظریۀ بدیعِ مصنف در خصوص معاد جسمانیِ عنصری و ارائۀ برهان بر آن • معنای ازل و ابد • بحثی درباره حشر جمادات، نباتات و حیوانات • کیفیت نامۀ عمل انسان
مرتب سازی:
معاد شناسی ج6
169منكرین بهشت و جهنّم ـ كه در شریعت حقّهاى كه مقام نبوّت آورده است و در فنّ حكمتى كه بر اساس اصول و مبانى متین و استوار بنا شده است، به تحقّق و ثبوت آن دو حكم شده است ـ تعیین مكان آن دو است، و ملتزم شدن به اینكه باید آن دو در جهتى از جهات امتدادیه وضعیه بوده باشند و در زمانى از زمانهاى متصرّم و متدرّج وقوع یابند، و لازم است كه حتماً آنها داخل حجابهاى آسمانها و زیر حیطه فلك مُحدِّد الجهات و عرش متمادیات قرار گیرند.
جواب صدر المتألّهین از این شبهه
و جواب از اصل این شبهه براى قلع و قمع صورت و مادّه آن، همان طور كه از تأسیس اصول مبرهنه در این مقام استفاده میشود، آنست كه بر منهاج بحثهاى متألّهین و طریق كسانى كه با گامهاى معرفت و یقین بسوى خداوند راه پیمودهاند پاسخ گفته شود بدینطریق كه:
این حجّت شما مبتنى است بر اینكه براى بهشت و دوزخ، مكانى از جنس مكانهاى این دنیا بوده باشد.
لیكن اصل اثبات مكان بدین كیفیت براى بهشت و جهنّم باطل است؛ و بنابراین، شبهه از اساس ویران، و از ریشه و بن بریده شده است.
و از چیزهائى كه واضح مىكند این مطلب را آنست كه همان طور كه در سابق اشاره شد، عالم آخرت، عالم تامّ و تمامى است كه هیچ چیز از جوهره آن از آن خارج نیست؛ و چیزى كه حالش و كیفیتش اینچنین است در مكان نخواهد بود؛ كما آنكه مجموع این عالم نیز در مكانى نیست كه بتوان به آن اشاره وضعیه از خارج یا از داخل آن نمود.