معاد شناسی ج6
کتاب شریف «معاد شناسی» از آثار نفیس علامه آیةاللَه حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّسسرّه میباشد. این اثر ارزشمند به قلم خود ایشان، در حقیقت صورت مکتوب و تفصیلی سخنرانیهای ایشان در موضوع معاد است. در این مباحث، کیفیت سیر انسان در دنیا و عالم غرور، و نحوۀ تبدّل عالم غرور به عالم حقائق، و رسیدنِ انسان به خدا نشان داده میشود. محوریت این ابحاث روی «باطنبودنِ آخرت نسبت به دنیا» پایهگذاری شده است که با قلمی شیوا و سلیس پرده از حقایق ناشکفتۀ عالم آخرت و معاد برداشته و شیفتگان حریم معبود را به تدبّر در معانی این اثر ذیقیمت فرامیخواند. در جلد ششم از این مجموعه پیرامون «کیفیت حیات در عالم قیامت» و «معنای حقیقی معاد جسمانی» سخن بهمیان آمده است. اهم مباحث این مجلّد: • زنده شدن در قیامت به واسطۀ اسم «المُحیی» است • ندای حضرت ابراهیم علیهالسلام به مرغان، ندای ملکوتی بود • معجزات انبیاء ناشی از تأثیر نفوس آنهاست به اذن خدا • اذن خداوند در تأثیر نفوس، اذن تکوینی و حقیقی است نه اعتباری • مرگ عبور از این نشئه و موجب تکامل است • اقوال متکلمین دربارۀ اعادۀ موجودات • آراء مختلف در کیفیت معاد جسمانی و روحانی • پاسخ به شبهۀ آکل و مأکول • شخصیت هر انسانی به نفس اوست نه بدن او • دفع شبهات وارده بر معاد جسمانی • نظریۀ بدیعِ مصنف در خصوص معاد جسمانیِ عنصری و ارائۀ برهان بر آن • معنای ازل و ابد • بحثی درباره حشر جمادات، نباتات و حیوانات • کیفیت نامۀ عمل انسان
مرتب سازی:
معاد شناسی ج6
168پس اگر پیدایش آنها یا پیدایش یكى از آنها بالاتر از مُحدِّد الجهات (فلك الافلاك و آخرین فلك) است، پس لازم مىآید كه در لا مکان مكان باشد و در لا جهت جهت باشد.
و اگر داخل در طبقات آسمانها و زمین باشد یا در بین طبقهاى و طبقه دیگر بوده باشد، پس لازمهاش یا تداخل است و یا انفصال بین آسمانى با آسمان دیگر؛ و تمام این لوازم مستحیل است؛ و علاوه بر این با قول خداى تعالى: وَ جَنَّةٍ عَرْضُهَا السَّماواتُ وَ الْأَرْضُ1. «و بهشتى كه عرض آن آسمانها و زمین است» منافات دارد.
این تقریر شبهه است؛ و امّا راه دفع آن، براى كسى كه تدبّر كند در اصولى كه ما روشن و مبین كردهایم، مكشوف است.
پاسخهاى متكلّمین از این شبهه غیر قابل قبول است
و امّا متكلّمین چون به خانهها از درهاى خود وارد نشدهاند، در گنجایش فهم آنان نیست كه بتوانند از أمثال این إشكال تفصّى جویند، و لذا گاهى در جواب گفتهاند: خلا جائز است، و گاهى پاسخ دادهاند كه: بهشت و جهنّم هنوز آفریده نشدهاند، و گاهى به اینكه: آسمانها به قدرى كه بهشت در میان آنها جا گیرد، شكافته شدهاند؛ و اى كاش به دین عجوزهها قناعت میكردند و به تقلید اكتفا مىنمودند و از گفتن آنكه: «ما نمیدانیم، خدا و رسول أعلمند» استنكاف نمىكردند.2
و سپس فرموده:
«مشكلترین شبهه منكرین معاد جسمانى و مهمترین اشكالات
- قسمتى از آيه ١٣٣، از سوره ٣: ءَال عمران
- «أسفار» طبع حروفى، ج ٩، ص ٢٠٠ و ٢٠١