
معاد شناسی ج6
کتاب شریف «معاد شناسی» از آثار نفیس علامه آیةاللَه حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّسسرّه میباشد. این اثر ارزشمند به قلم خود ایشان، در حقیقت صورت مکتوب و تفصیلی سخنرانیهای ایشان در موضوع معاد است. در این مباحث، کیفیت سیر انسان در دنیا و عالم غرور، و نحوۀ تبدّل عالم غرور به عالم حقائق، و رسیدنِ انسان به خدا نشان داده میشود. محوریت این ابحاث روی «باطنبودنِ آخرت نسبت به دنیا» پایهگذاری شده است که با قلمی شیوا و سلیس پرده از حقایق ناشکفتۀ عالم آخرت و معاد برداشته و شیفتگان حریم معبود را به تدبّر در معانی این اثر ذیقیمت فرامیخواند. در جلد ششم از این مجموعه پیرامون «کیفیت حیات در عالم قیامت» و «معنای حقیقی معاد جسمانی» سخن بهمیان آمده است. اهم مباحث این مجلّد: • زنده شدن در قیامت به واسطۀ اسم «المُحیی» است • ندای حضرت ابراهیم علیهالسلام به مرغان، ندای ملکوتی بود • معجزات انبیاء ناشی از تأثیر نفوس آنهاست به اذن خدا • اذن خداوند در تأثیر نفوس، اذن تکوینی و حقیقی است نه اعتباری • مرگ عبور از این نشئه و موجب تکامل است • اقوال متکلمین دربارۀ اعادۀ موجودات • آراء مختلف در کیفیت معاد جسمانی و روحانی • پاسخ به شبهۀ آکل و مأکول • شخصیت هر انسانی به نفس اوست نه بدن او • دفع شبهات وارده بر معاد جسمانی • نظریۀ بدیعِ مصنف در خصوص معاد جسمانیِ عنصری و ارائۀ برهان بر آن • معنای ازل و ابد • بحثی درباره حشر جمادات، نباتات و حیوانات • کیفیت نامۀ عمل انسان
معاد شناسی ج6
125و مخفى نماند كه قلع ریشه شبهه از اراضى اوهام منكران و آراء ملحدانى كه انكار حشر و قیامت را مىنمایند، نمىتوان نمود مگر به قلع و قمع اصل این شبهه كه: انسان به سبب مرگ فانى و باطل میگردد و ابداً باقى نمىماند، چون انسان غیر از این هیكل با مزاج خاصّ یا صورتى كه در این بدن حلول كرده است چیز دیگرى نیست.
و ما سابقاً مفصّلًا این اصل را از ریشه بركندیم و تار و پودش را زدیم و بطور كامل در این باره بحث كردیم.
و محقّقین از فلاسفه و مِلّیین همگى بر ثبوت معاد و نشأه باقى بعد از دنیا، اتّفاق دارند؛ و لیكن در كیفیت آن اختلاف نمودهاند.
جمهور اهل اسلام قائل به معاد جسمانىِ فقط و جمهور فلاسفه قائل به معاد روحانىِ فقط شدهاند
جمهور اهل اسلام و تمام فقهاء و اصحاب حدیث، قائل شدهاند كه: معاد فقط جسمانى است، بنا بر این مبنى كه: روح در نزد آنان عبارت است از جسمى كه در بدن، مانند سریان آتش و حرارت در زغال، سارى و جارى است و همانند آب در گُل و روغن در زیتون جریان دارد.
و جمهور فلاسفه و پیروان مَشّائین قائل شدهاند كه: معاد فقط روحانى است، یعنى فقط عقلى است؛ چون بدن با تمام صورتها و عَرَضهایش منعدم مىشود، به علّت آنكه نفس از آن قطع علاقه میكند؛ بنابراین بدن بشخصه دیگر عود نمىكند چون اعاده معدوم امرى محال است.
امّا نفس چون جوهر مجرّدى است بنابراین باقى مىماند و راهى براى فناء و هلاك آن نیست؛ و چون بواسطه مرگ طبیعى قطع علاقه
