معاد شناسی ج6
کتاب شریف «معاد شناسی» از آثار نفیس علامه آیةاللَه حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّسسرّه میباشد. این اثر ارزشمند به قلم خود ایشان، در حقیقت صورت مکتوب و تفصیلی سخنرانیهای ایشان در موضوع معاد است. در این مباحث، کیفیت سیر انسان در دنیا و عالم غرور، و نحوۀ تبدّل عالم غرور به عالم حقائق، و رسیدنِ انسان به خدا نشان داده میشود. محوریت این ابحاث روی «باطنبودنِ آخرت نسبت به دنیا» پایهگذاری شده است که با قلمی شیوا و سلیس پرده از حقایق ناشکفتۀ عالم آخرت و معاد برداشته و شیفتگان حریم معبود را به تدبّر در معانی این اثر ذیقیمت فرامیخواند. در جلد ششم از این مجموعه پیرامون «کیفیت حیات در عالم قیامت» و «معنای حقیقی معاد جسمانی» سخن بهمیان آمده است. اهم مباحث این مجلّد: • زنده شدن در قیامت به واسطۀ اسم «المُحیی» است • ندای حضرت ابراهیم علیهالسلام به مرغان، ندای ملکوتی بود • معجزات انبیاء ناشی از تأثیر نفوس آنهاست به اذن خدا • اذن خداوند در تأثیر نفوس، اذن تکوینی و حقیقی است نه اعتباری • مرگ عبور از این نشئه و موجب تکامل است • اقوال متکلمین دربارۀ اعادۀ موجودات • آراء مختلف در کیفیت معاد جسمانی و روحانی • پاسخ به شبهۀ آکل و مأکول • شخصیت هر انسانی به نفس اوست نه بدن او • دفع شبهات وارده بر معاد جسمانی • نظریۀ بدیعِ مصنف در خصوص معاد جسمانیِ عنصری و ارائۀ برهان بر آن • معنای ازل و ابد • بحثی درباره حشر جمادات، نباتات و حیوانات • کیفیت نامۀ عمل انسان
مرتب سازی:
معاد شناسی ج6
122این پس فرستاده است.»
یعنى كارهائى را كه سابقاً و در قدیم الایام فرستاده و كارهائى را كه اخیراً و در زمانهاى تازه و نزدیك فرستاده است؛ و بر همین معنى است آیه مباركه واقع در سوره فتح: لِيَغْفِرَ لَكَ اللَّهُ ما تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِكَ وَ ما تَأَخَّرَ.1
یعنى «براى آنكه خداوند بیامرزد آنچه را از گناه كه سابقاً مرتكب شده بودى! و آنچه را بعداً و اخیراً مرتكب شدهاى»!
بیان صدر المتألّهین راجع به عقائد مختلفه در معاد
راجع به عقائد مختلفه مردم در كیفیت معاد، مرحوم ملّا صدرا رضوان الله علیه مطالبى در «أسفار» نقل میكند كه شایان دقّت است، میفرماید:
«بعضى از اوهام عامیانه و آراء جاهلانه، رأى كسانى است كه حشر نفوس و اجساد را محال دانسته، و ممتنع میدانند كه هر یك از نفوس و اجساد معاد داشته باشند. و آنان عبارتند از مَلاحِده و طِباعیه2 و دَهْریه و جماعتى از طبیعیون و گروهى از اطبّائى كه اعتمادى
فرق میان طباعیّه و دهریّه (ت)
- صدر آيه ٢، از سوره ٤٨: الفتح
- فرق ميان طِباعيّه و دهريّه آنست که: طباعيّه غير از موادّ جسمانيّه که همان قواى انفعاليّه است، متفطّن به قواى فعليّه و مبادى فاعله نشدهاند مگر به قوا و طبايعى که با بدن انسان است؛ و به مبادى برزخيّه و مجرّداتى که با مادّه نسبت دارند که همان نفوس ناطقه قدسيّه مىباشند برنخوردهاند، فضلًا از مجرّدات مرسله (که در فعل نيز همچون ذات مجرّد از مادّه هستند)؛ پس چگونه پى برده باشند به آنکه امر و خلق براى اوست و او قدّوس و سبّوح است و ربّ الملائکة و الرّوح است.