معاد شناسی ج5
کتاب شریف «معاد شناسی» از آثار نفیس علامه آیةاللَه حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّسسرّه میباشد. این اثر ارزشمند به قلم خود ایشان، در حقیقت صورت مکتوب و تفصیلی سخنرانیهای ایشان در موضوع معاد است. در این مباحث، کیفیت سیر انسان در دنیا و عالم غرور، و نحوۀ تبدّل عالم غرور به عالم حقائق، و رسیدنِ انسان به خدا نشان داده میشود. محوریت این ابحاث روی «باطنبودنِ آخرت نسبت به دنیا» پایهگذاری شده است که با قلمی شیوا و سلیس پرده از حقایق ناشکفتۀ عالم آخرت و معاد برداشته و شیفتگان حریم معبود را به تدبّر در معانی این اثر ذیقیمت فرامیخواند. در جلد پنجم از این مجموعه پیرامون «تتمۀ حقیقت عالم قیامت و وقایع آن» و «حقایق ملکوتی عالم قیامت» سخن بهمیان آمده است. اهم مباحث این مجلّد: • در قیامت، موجودات با ربطِ خود به خدا، ظهور دارند • در قیامت حقیقت توحید، ظهور مییابد • اعراض از یاد خدا موجب نابینایی در قیامت است • پنهانی جنبۀ وجهالخَلقی و ظهور جنبۀ وجهاللهی در قیامت • اگر انسان نفس را معالجه کند وجهۀ الهی موجودات را در دنیا میبیند • معاد بازگشت به خدا و شهود وجهاللَه است • در قیامت، مؤمنان تحت تجلیات جمالیه و کافران تحت تجلیات جلالیهاند • قیامت در عرض عالم نیست بلکه به آن احاطه دارد • برزخ و قیامتِ انسان در خود اوست • در قیامت در عین نور و اشراق، کفار و فجّار محجوبند • نور آخرت را باید از دنیا با خود برد • انکار معاد توسط مادیون مبتنی بر اصول علمیّه نیست • شرحی از داستان اصحاب کهف
مرتب سازی:
معاد شناسی ج5
187آن عالمى كه محلّ ملائكه و ارواح و عقول و موجودات مجرّده است، آنها چه خواصّى دارند؟
فَقَالَ عَلَیهِ السَّلَامُ: صُوَرٌ عَارِیةٌ عَنِ الْمَوَآدِّ، عَالِیةٌ عَنِ الْقُوَّةِ وَ الاسْتِعْدَادِ. تَجَلَّى لَهَا فَأَشْرَقَتْ، وَ طَالَعَهَا فَتَلَالَاتْ. وَ أَلْقَى فِى هُوِیتِهَا مِثَالَهُ، فَأَظْهَرَ عَنْهَا أَفْعَالَهُ.
وَ خَلَقَ الإنْسَانَ ذَا نَفْسٍ نَاطِقَةٍ؛ إنْ زَکاهَا بِالْعِلْمِ وَ الْعَمَلِ فَقَدْ شَابَهَتْ جَوَاهِرَ أَوَآئِلِ عِلَلِهَا، وَ إذَا اعْتَدَلَ مِزَاجُهَا وَ فَارَقَتِ الاضْدَادَ، فَقَدْ شَارَک بِهَا السَّبْعَ الشِّدَادَ.1
شرح حدیث أمیر المؤمنین علیه السّلام: صُوَرٌ عَارِیةٌ عَنِ الْمَوَآدِّ
ما این حدیث شریف را با ذكر سند و بحثى درباره آن در جلد سوّم از «معادشناسى» (در صفحات ١٥٨ تا ١٦٠) آوردیم. اینك فقط به بحثى درباره مفاد و معانى آن مىپردازیم:
حضرت در پاسخ سؤال فرمودند: «در عالم بالا مادّه نیست؛ صورتهائى است كه از مادّه عریان است.» و البتّه چون مادّه نیست، مدّت هم نیست، زیرا مادّه از ملازمات زمان است.
«آن موجودات فعلیت محضه هستند و داراى استعداد و قوّه نیستند.» موجوداتى كه بسوى كمال در حركتند، داراى استعداد و قوّه هستند كه با طىّ مدارج كمال، قواى خود را به فعلیت میرسانند و پیوسته بین استعداد و فعلیت در حركت مىباشند. هر لحظه قوّه را تبدیل به فعلیتى، و در لحظه دیگر آن فعلیت را نیز كه به نوبه خود قوّه
- شرح «غُرر و دُرَر» آمُدى، از آقا جمال خونسارى، ج ٤، ص ٢١٨ تا ص ٢٢٠