
معاد شناسی ج5
کتاب شریف «معاد شناسی» از آثار نفیس علامه آیةاللَه حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّسسرّه میباشد. این اثر ارزشمند به قلم خود ایشان، در حقیقت صورت مکتوب و تفصیلی سخنرانیهای ایشان در موضوع معاد است. در این مباحث، کیفیت سیر انسان در دنیا و عالم غرور، و نحوۀ تبدّل عالم غرور به عالم حقائق، و رسیدنِ انسان به خدا نشان داده میشود. محوریت این ابحاث روی «باطنبودنِ آخرت نسبت به دنیا» پایهگذاری شده است که با قلمی شیوا و سلیس پرده از حقایق ناشکفتۀ عالم آخرت و معاد برداشته و شیفتگان حریم معبود را به تدبّر در معانی این اثر ذیقیمت فرامیخواند. در جلد پنجم از این مجموعه پیرامون «تتمۀ حقیقت عالم قیامت و وقایع آن» و «حقایق ملکوتی عالم قیامت» سخن بهمیان آمده است. اهم مباحث این مجلّد: • در قیامت، موجودات با ربطِ خود به خدا، ظهور دارند • در قیامت حقیقت توحید، ظهور مییابد • اعراض از یاد خدا موجب نابینایی در قیامت است • پنهانی جنبۀ وجهالخَلقی و ظهور جنبۀ وجهاللهی در قیامت • اگر انسان نفس را معالجه کند وجهۀ الهی موجودات را در دنیا میبیند • معاد بازگشت به خدا و شهود وجهاللَه است • در قیامت، مؤمنان تحت تجلیات جمالیه و کافران تحت تجلیات جلالیهاند • قیامت در عرض عالم نیست بلکه به آن احاطه دارد • برزخ و قیامتِ انسان در خود اوست • در قیامت در عین نور و اشراق، کفار و فجّار محجوبند • نور آخرت را باید از دنیا با خود برد • انکار معاد توسط مادیون مبتنی بر اصول علمیّه نیست • شرحی از داستان اصحاب کهف
معاد شناسی ج5
161میگیرند. (ناگهان آنان را میربایند و در میان آتش مىبرند.)»
در اینجا قرآن كریم نزدیكى دنیا به قیامت را به «مكان نزدیك» تعبیر كرده است.
يَوْمَ تَجِدُ كُلُّ نَفْسٍ ما عَمِلَتْ مِنْ خَيْرٍ مُحْضَراً وَ ما عَمِلَتْ مِنْ سُوءٍ تَوَدُّ لَوْ أَنَّ بَيْنَها وَ بَيْنَهُ أَمَداً بَعِيداً.1
«روزى میرسد كه در آن روز هر نفسى آنچه را كه از اعمال نیكو بجاى آورده است حاضر مىبیند، و دوست دارد بین او و بین اعمال زشتى كه انجام داده است فاصله دورى باشد.»
این آیه دلالت دارد بر آنكه اعمالى كه انسان انجام میدهد از خیر و شرّ، نفس این اعمال در قیامت حاضر است. یعنى عین این اعمال در برزخ است و در قیامت است، غایة الامر به صورت برزخى و قیامتى آن در دنیا دیده نمىشود. پس قیامت و برزخ آنقدر به دنیا نزدیكند كه نفس عمل دنیوى به مجرّد انجام دادن آن، هم در برزخ و هم در قیامت حاضر است.
چون انسان در دنیا در پشت دو دیوار برزخ و قیامت است، این اعمال را به صورت برزخى و قیامتى نمىبیند؛ وقتى عبور كرد، اعمالى كه قبل فرستاده، همه را حاضر و موجود و محفوظ مینگرد.
صورت برزخى عمل، و حقیقت نفس الامرى عمل كه در قیامت است؛ به مجرّد عمل در عالم طبع موجود، و هر یك در موطن و ظرف خود قرار میگیرند.
- قسمتى از آيه ٣٠، از سوره ٣: ءَال عمران
