معاد شناسی ج5
کتاب شریف «معاد شناسی» از آثار نفیس علامه آیة‌اللَه حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّس‌سرّه می‌باشد. این اثر ارزشمند به قلم خود ایشان، در حقیقت صورت مکتوب و تفصیلی سخنرانی‌های ایشان در موضوع معاد است. در این مباحث، کیفیت سیر انسان در دنیا و عالم غرور، و نحوۀ تبدّل عالم غرور به عالم حقائق، و رسیدنِ انسان به خدا نشان داده میشود. محوریت این ابحاث روی «باطن‌بودنِ آخرت نسبت به دنیا» پایه‌گذاری شده است که با قلمی شیوا و سلیس پرده از حقایق ناشکفتۀ عالم آخرت و معاد برداشته و شیفتگان حریم معبود را به تدبّر در معانی این اثر ذی‌قیمت فرامی‌خواند. در جلد پنجم از این مجموعه پیرامون «تتمۀ حقیقت عالم قیامت و وقایع آن» و «حقایق ملکوتی عالم قیامت» سخن به‌میان آمده است. اهم مباحث این مجلّد: • در قیامت، موجودات با ربطِ خود به خدا، ظهور دارند • در قیامت حقیقت توحید، ظهور می‌یابد • اعراض از یاد خدا موجب نابینایی در قیامت است • پنهانی جنبۀ وجه‌الخَلقی و ظهور جنبۀ وجه‌اللهی در قیامت • اگر انسان نفس را معالجه کند وجهۀ الهی موجودات را در دنیا می‌بیند • معاد بازگشت به خدا و شهود وجه‌اللَه است • در قیامت، مؤمنان تحت تجلیات جمالیه و کافران تحت تجلیات جلالیه‌اند • قیامت در عرض عالم نیست بلکه به آن احاطه دارد • برزخ و قیامتِ انسان در خود اوست • در قیامت در عین نور و اشراق، کفار و فجّار محجوبند • نور آخرت را باید از دنیا با خود برد • انکار معاد توسط مادیون مبتنی بر اصول علمیّه نیست • شرحی از داستان اصحاب کهف
معاد شناسی ج5
76نظر تكوین و تشریع این عالم را فرا گرفته است، این نظام را تشكیل داده است.
وقتى این نظام فقط به طلوع نظام دیگر از بین رود و در آن نظر و آن بینش این نظام محلّى نداشته باشد، معلوم میشود كه اختلاف بین این دو نظام بر میزان اختلاف نظر (نظر حقیقت و اعتبار) است.
هر عالَمى محكوم به نظام مختصّ به خود اوست. افرادى كه در نظام حسّ و عالم مادّه و طبع و روابط علّىِ آن هستند، چشم میدوزند به علل مستقلّه این نظام و میگویند: خورشید مؤثّر است. ماه مؤثّر است. زمین و زمان مؤثّر است. آب و باران و هوا مؤثّرند. غذا مؤثّر است. پدر، مادر، رفیق، شریك و ... همه مؤثّرند. اینها در زندگى انسان استقلال در تأثیر دارند.
در نظام وجه اللهى و طلوع حقیقت، میگویند: هیچ نیست مگر خدا؛ هیچ مؤثّرى در عالم نیست جز خدا.
فَاعْلَمْ أَنَّهُ لا إِلهَ إِلَّا اللَّهُ.1
وجه خَلقى بر اساس مجازى، و وجه اللهى بر اساس نظر حقیقى است
پس بنابراین، مناط اختلاف دو وجهه، اختلاف میدان دید و ادراك و نظرگاه انسان است.
این عالم كثرت و اسباب بر اساس نظر استقلالىِ نفس بنا شده است. اگر نظر و رؤیت نفس پاك و طاهر گردد و به مقام پاكى و پاك بینى برسد دیگر عالم خلق و عالم ربط و باطن دو عالم نیستند. باطن ظهور میكند و عالم خلق را با تمام این تشكیلات و ترتیبات و
- صدر آيه ١٩، از سوره ٤٧: محمّد