معاد شناسی ج5
کتاب شریف «معاد شناسی» از آثار نفیس علامه آیة‌اللَه حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّس‌سرّه می‌باشد. این اثر ارزشمند به قلم خود ایشان، در حقیقت صورت مکتوب و تفصیلی سخنرانی‌های ایشان در موضوع معاد است. در این مباحث، کیفیت سیر انسان در دنیا و عالم غرور، و نحوۀ تبدّل عالم غرور به عالم حقائق، و رسیدنِ انسان به خدا نشان داده می‌شود. محوریت این ابحاث روی «باطن‌بودنِ آخرت نسبت به دنیا» پایه‌گذاری شده است که با قلمی شیوا و سلیس پرده از حقایق ناشکفتۀ عالم آخرت و معاد برداشته و شیفتگان حریم معبود را به تدبّر در معانی این اثر ذی‌قیمت فرامی‌خواند. در جلد پنجم از این مجموعه پیرامون «تتمۀ حقیقت عالم قیامت و وقایع آن» و «حقایق ملکوتی عالم قیامت» سخن به‌میان آمده است. اهم مباحث این مجلّد: • در قیامت، موجودات با ربطِ خود به خدا، ظهور دارند • در قیامت حقیقت توحید، ظهور می‌یابد • اعراض از یاد خدا موجب نابینایی در قیامت است • پنهانی جنبۀ وجه‌الخَلقی و ظهور جنبۀ وجه‌اللهی در قیامت • اگر انسان نفس را معالجه کند وجهۀ الهی موجودات را در دنیا می‌بیند • معاد بازگشت به خدا و شهود وجه‌اللَه است • در قیامت، مؤمنان تحت تجلیات جمالیه و کافران تحت تجلیات جلالیه‌اند • قیامت در عرض عالم نیست بلکه به آن احاطه دارد • برزخ و قیامتِ انسان در خود اوست • در قیامت در عین نور و اشراق، کفار و فجّار محجوبند • نور آخرت را باید از دنیا با خود برد • انکار معاد توسط مادیون مبتنی بر اصول علمیّه نیست • شرحی از داستان اصحاب کهف
معاد شناسی ج5
70و بطلان سلسله علل و اسباب این عالم و إشراق نور توحیدِ آن عالم قائل شده‌اند.1
و محصَّل جواب همین است كه قرآن مجید داده است و در أخبار بسیارى وارد شده است؛ كه این أخبار در عین اینكه نفى آسمان و زمین را میكند، اثبات آنها را مى‌نماید. و در عین نفى ساعات و سالها و أجل‌ها و مدّت‌ها، اثبات اجل و اثبات ساعت و مدّت و سال مى‌كند.
یعنى میخواهند بگویند كه تمام اینها فانى هستند امّا به فناء خود، و تمام اینها باقى هستند امّا به بقاء حقّ. همان طور كه ذكر شد موجودات دو وجهه دارند: یك وِجهه خلقى، و یك وِجهه خالقى.
وجهه خلقى همه فانى است. بَوار و هلاكت و بطلان بر همه آنها حتم شده و مُهر زوال بر پیشانى جملگى نگاشته و حكّاكى شده است.
ولى وجهه خالقى، وجهه باقى است. و همه به هستى خدا هست و به وجود او موجودند، و این قابل زوال نیست. كُلُّ شَيْ‌ءٍ هالِكٌ إِلَّا وَجْهَهُ میگوید: همه چیز فانى است مگر وجه خدا؛ وجه خدا هست.
عجیب اینجاست كه ما چنین خیال مى‌كنیم كه این آسمانها و زمین و هر چه هست هالك است مگر وجه خدا، و وجه خدا یك امر موهومى خیالى بى أصالت، و بى اعتبار و قوامى است.
- رسالةٌ فى المعاد (الإنسان بعدَ الدّنيا) فصلٌ فى صفات يوم القيمة، ص ٢٢ تا ص ٢٨ از نسخه خطّى