معاد شناسی ج5
کتاب شریف «معاد شناسی» از آثار نفیس علامه آیة‌اللَه حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّس‌سرّه می‌باشد. این اثر ارزشمند به قلم خود ایشان، در حقیقت صورت مکتوب و تفصیلی سخنرانی‌های ایشان در موضوع معاد است. در این مباحث، کیفیت سیر انسان در دنیا و عالم غرور، و نحوۀ تبدّل عالم غرور به عالم حقائق، و رسیدنِ انسان به خدا نشان داده می‌شود. محوریت این ابحاث روی «باطن‌بودنِ آخرت نسبت به دنیا» پایه‌گذاری شده است که با قلمی شیوا و سلیس پرده از حقایق ناشکفتۀ عالم آخرت و معاد برداشته و شیفتگان حریم معبود را به تدبّر در معانی این اثر ذی‌قیمت فرامی‌خواند. در جلد پنجم از این مجموعه پیرامون «تتمۀ حقیقت عالم قیامت و وقایع آن» و «حقایق ملکوتی عالم قیامت» سخن به‌میان آمده است. اهم مباحث این مجلّد: • در قیامت، موجودات با ربطِ خود به خدا، ظهور دارند • در قیامت حقیقت توحید، ظهور می‌یابد • اعراض از یاد خدا موجب نابینایی در قیامت است • پنهانی جنبۀ وجه‌الخَلقی و ظهور جنبۀ وجه‌اللهی در قیامت • اگر انسان نفس را معالجه کند وجهۀ الهی موجودات را در دنیا می‌بیند • معاد بازگشت به خدا و شهود وجه‌اللَه است • در قیامت، مؤمنان تحت تجلیات جمالیه و کافران تحت تجلیات جلالیه‌اند • قیامت در عرض عالم نیست بلکه به آن احاطه دارد • برزخ و قیامتِ انسان در خود اوست • در قیامت در عین نور و اشراق، کفار و فجّار محجوبند • نور آخرت را باید از دنیا با خود برد • انکار معاد توسط مادیون مبتنی بر اصول علمیّه نیست • شرحی از داستان اصحاب کهف
معاد شناسی ج5
65نمونه این چند روایت را ذكر كردیم.
اشكالات وارده بر انعدام زمان بین دو نفخ صور
در تمام این سلسله از روایات كه دلالت دارد بر آنكه هیچ موجودى نمى‌ماند و تمام موجودات از بین میروند، و همه باطل میشوند، و جز خدا هیچ نمى‌ماند، لَا حِسَّ وَ لَا مَحْسُوسَ؛ پس بنابراین، تقدیرِ به زمان چه معنى دارد كه میفرماید: بین دو نفخه صور چهارصد سال طول مى‌كشد. زیرا خود زمان هم یكى از موجودات است و از بین میرود.
پس تقدیر به چهار صد سال، با اینكه تمام موجودات از بین میروند و جز ذات خداى واحد قهّار هیچ نمى‌ماند و لَا حِسَّ وَ لَا مَحْسُوسَ، سازش ندارد.
از طرفى میدانیم كه اگر تمام موجودات فانى شوند و از بین بروند زمان هم از بین برود، دیگر إعاده معنى ندارد. أُعِیدَتِ الاشْیاءُ یعنى چیزى بوده و فانى شده، و در زمان دیگر خدا آن را اعاده میدهد.
وقتى زمان از بین رفت و بكلّى معدوم شد آن چیزى را كه الآن خداوند میخواهد ایجاد كند عنوان عَوْد ندارد، چون زمان نیست.
اگر زمان باشد، در زمان اوّل میگوئیم: خلق كرد، میراند، بعد عود داد. وقتى زمان در كار نیست، عنوان اعاده نیست. پس آن موجوداتى را كه خدا ایجاد میكند، آنها معاد ندارند. موجوداتى سابقاً ایجاد كرده، و موجوداتى نیز بعداً ایجاد میكند. و این موجودات عنوان تأخّر نسبت به سابق ندارند، تا اینكه بگوئیم عود كرده است.
چون زمان برداشته شده است، عنوان تقدّم و تأخّر نیست و