معاد شناسی ج5
کتاب شریف «معاد شناسی» از آثار نفیس علامه آیة‌اللَه حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّس‌سرّه می‌باشد. این اثر ارزشمند به قلم خود ایشان، در حقیقت صورت مکتوب و تفصیلی سخنرانی‌های ایشان در موضوع معاد است. در این مباحث، کیفیت سیر انسان در دنیا و عالم غرور، و نحوۀ تبدّل عالم غرور به عالم حقائق، و رسیدنِ انسان به خدا نشان داده میشود. محوریت این ابحاث روی «باطن‌بودنِ آخرت نسبت به دنیا» پایه‌گذاری شده است که با قلمی شیوا و سلیس پرده از حقایق ناشکفتۀ عالم آخرت و معاد برداشته و شیفتگان حریم معبود را به تدبّر در معانی این اثر ذی‌قیمت فرامی‌خواند. در جلد پنجم از این مجموعه پیرامون «تتمۀ حقیقت عالم قیامت و وقایع آن» و «حقایق ملکوتی عالم قیامت» سخن به‌میان آمده است. اهم مباحث این مجلّد: • در قیامت، موجودات با ربطِ خود به خدا، ظهور دارند • در قیامت حقیقت توحید، ظهور می‌یابد • اعراض از یاد خدا موجب نابینایی در قیامت است • پنهانی جنبۀ وجه‌الخَلقی و ظهور جنبۀ وجه‌اللهی در قیامت • اگر انسان نفس را معالجه کند وجهۀ الهی موجودات را در دنیا می‌بیند • معاد بازگشت به خدا و شهود وجه‌اللَه است • در قیامت، مؤمنان تحت تجلیات جمالیه و کافران تحت تجلیات جلالیه‌اند • قیامت در عرض عالم نیست بلکه به آن احاطه دارد • برزخ و قیامتِ انسان در خود اوست • در قیامت در عین نور و اشراق، کفار و فجّار محجوبند • نور آخرت را باید از دنیا با خود برد • انکار معاد توسط مادیون مبتنی بر اصول علمیّه نیست • شرحی از داستان اصحاب کهف
معاد شناسی ج5
5الْأَرْضِ إِلَّا مَنْ شاءَ اللَّهُ وَ كُلٌّ أَتَوْهُ داخِرِينَ* وَ تَرَى الْجِبالَ تَحْسَبُها جامِدَةً وَ هِيَ تَمُرُّ مَرَّ السَّحابِ صُنْعَ اللَّهِ الَّذِي أَتْقَنَ كُلَّ شَيْ‌ءٍ إِنَّهُ خَبِيرٌ بِما تَفْعَلُونَ.1
«... در آن هنگام كوه‌ها را مى‌بینى و چنین گمان میكنى كه جامدند (یعنى ساكن و بدون حركت مى‌باشند) درحالى‌كه چنین نیست؛ این كوه‌ها در گردش هستند مانند گردش ابرها بر فراز آسمان.»
این آیه به قرینه اینكه در دنبال آیه نفخ صور وارد شده، میخواهد منظرى از مناظر قیامت را نشان دهد؛ و آن منظره اینست كه كوه‌ها در گردشند.
اگر این گردش، گردش واقعى است، در آن زمانى كه آسمانها شكافته شود، زمین شكافته شود، دریاها به جوش آید و شعله از روى آب دریا برخیزد و زلزله ساعت آمده و مردم را به شدّت تكان میدهد، بطورى كه زنان شیرده بچّه‌هاى خود را فراموش كنند و زنان آبستن جنین خود را بر زمین گذارند؛ دیگر تَحْسَبُها جامِدَةً معنى نداشت.
در وقت بروز قیامت، موجودات همچون سراب‌اند
چون میدانیم كه كوه‌ها در حركت و گردش و ارتعاش و تزلزل و اندكاك است، و در این صورت باید بفرماید: وَ تَرَى الْجِبالَ مُتَحَرِّکةً مُتَزَلْزِلَةً لا تَسْتَقِرُّ بِشَىْ‌ءٍ؛ و از اینكه میفرماید: كوه‌ها را جامد مى‌بینى و لیكن جامد نیستند و مانند ابر در مرور و حركتند، معلوم میشود كه كوه‌ها همان ظاهر خود را حفظ كرده و با همان صلابت و عظمت و
- آيه ٨٧ و ٨٨، از سوره ٢٧: النّمل