معاد شناسی ج5
کتاب شریف «معاد شناسی» از آثار نفیس علامه آیة‌اللَه حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّس‌سرّه می‌باشد. این اثر ارزشمند به قلم خود ایشان، در حقیقت صورت مکتوب و تفصیلی سخنرانی‌های ایشان در موضوع معاد است. در این مباحث، کیفیت سیر انسان در دنیا و عالم غرور، و نحوۀ تبدّل عالم غرور به عالم حقائق، و رسیدنِ انسان به خدا نشان داده می‌شود. محوریت این ابحاث روی «باطن‌بودنِ آخرت نسبت به دنیا» پایه‌گذاری شده است که با قلمی شیوا و سلیس پرده از حقایق ناشکفتۀ عالم آخرت و معاد برداشته و شیفتگان حریم معبود را به تدبّر در معانی این اثر ذی‌قیمت فرامی‌خواند. در جلد پنجم از این مجموعه پیرامون «تتمۀ حقیقت عالم قیامت و وقایع آن» و «حقایق ملکوتی عالم قیامت» سخن به‌میان آمده است. اهم مباحث این مجلّد: • در قیامت، موجودات با ربطِ خود به خدا، ظهور دارند • در قیامت حقیقت توحید، ظهور می‌یابد • اعراض از یاد خدا موجب نابینایی در قیامت است • پنهانی جنبۀ وجه‌الخَلقی و ظهور جنبۀ وجه‌اللهی در قیامت • اگر انسان نفس را معالجه کند وجهۀ الهی موجودات را در دنیا می‌بیند • معاد بازگشت به خدا و شهود وجه‌اللَه است • در قیامت، مؤمنان تحت تجلیات جمالیه و کافران تحت تجلیات جلالیه‌اند • قیامت در عرض عالم نیست بلکه به آن احاطه دارد • برزخ و قیامتِ انسان در خود اوست • در قیامت در عین نور و اشراق، کفار و فجّار محجوبند • نور آخرت را باید از دنیا با خود برد • انکار معاد توسط مادیون مبتنی بر اصول علمیّه نیست • شرحی از داستان اصحاب کهف
معاد شناسی ج5
208کمَا کانَ أَوَّلَ مَرَّةٍ، مُسْتَقِلًّا بِعَظَمَتِهِ وَ قُدْرَتِهِ الحدیث.1
«مراد از تبدیل زمین به غیر آن، تبدیل به زمینى است كه بر آن گناه نشده است، زمین روشن و ظاهر، كه بر روى آن نه كوهى است و نه گیاهى؛ همان طور كه خداوند در وهله نخستین آن را گسترد. و خداوند عرش خود را نیز بر روى آب اعاده میدهد كما اینكه در وهله نخستین چنین بوده است، درحالى‌كه مستقلّ به عظمت و قدرتش است.»
همان طور كه در اوّل امر آفرینش، عرش خدا بر روى آب بود:
وَ كانَ عَرْشُهُ عَلَى الْماءِ.2
«و عرش خدا (كه منظور اراده بروز و ظهور كاخ آفرینش، و مشیت به وجود در آوردن است) بر روى آب (یعنى حیات محض و قدرت محض) بود.»
بعد آن قدرت و عظمت در عالم كثرت به صور مختلفه ظهور و بروز پیدا نمود و بواسطه تجلّیات الهیه این عالم كثرت پدیدار شد، دوباره این عالم كثرت در هم مى‌پیچد و انسان بسوى عالم حیات و قدرت محضه حركت میكند و تمام موجودات نیز به اصل خود بازگشت مى‌نمایند؛ در آنجائى كه غیر از پروردگار و قدرتش و عظمتش چیزى نیست و لَیسَ فِى الدَّارِ غَیرَهُ دَیارٌ، در خانه غیر از صاحب خانه كسى
- رساله خطّى علّامه طباطبائى در «معاد» فصلٌ فى صفاتِ يومِ القيمة، ص ٢٧؛ و اصل اين روايت را در «تفسير قمّى» ص ٥٨٠ و ٥٨١ در ذيل آيه ٦٨ از سوره زمر آورده است.
- قسمتى از آيه ٧، از سوره ١١: هود