معاد شناسی ج5
کتاب شریف «معاد شناسی» از آثار نفیس علامه آیة‌اللَه حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّس‌سرّه می‌باشد. این اثر ارزشمند به قلم خود ایشان، در حقیقت صورت مکتوب و تفصیلی سخنرانی‌های ایشان در موضوع معاد است. در این مباحث، کیفیت سیر انسان در دنیا و عالم غرور، و نحوۀ تبدّل عالم غرور به عالم حقائق، و رسیدنِ انسان به خدا نشان داده می‌شود. محوریت این ابحاث روی «باطن‌بودنِ آخرت نسبت به دنیا» پایه‌گذاری شده است که با قلمی شیوا و سلیس پرده از حقایق ناشکفتۀ عالم آخرت و معاد برداشته و شیفتگان حریم معبود را به تدبّر در معانی این اثر ذی‌قیمت فرامی‌خواند. در جلد پنجم از این مجموعه پیرامون «تتمۀ حقیقت عالم قیامت و وقایع آن» و «حقایق ملکوتی عالم قیامت» سخن به‌میان آمده است. اهم مباحث این مجلّد: • در قیامت، موجودات با ربطِ خود به خدا، ظهور دارند • در قیامت حقیقت توحید، ظهور می‌یابد • اعراض از یاد خدا موجب نابینایی در قیامت است • پنهانی جنبۀ وجه‌الخَلقی و ظهور جنبۀ وجه‌اللهی در قیامت • اگر انسان نفس را معالجه کند وجهۀ الهی موجودات را در دنیا می‌بیند • معاد بازگشت به خدا و شهود وجه‌اللَه است • در قیامت، مؤمنان تحت تجلیات جمالیه و کافران تحت تجلیات جلالیه‌اند • قیامت در عرض عالم نیست بلکه به آن احاطه دارد • برزخ و قیامتِ انسان در خود اوست • در قیامت در عین نور و اشراق، کفار و فجّار محجوبند • نور آخرت را باید از دنیا با خود برد • انکار معاد توسط مادیون مبتنی بر اصول علمیّه نیست • شرحی از داستان اصحاب کهف
معاد شناسی ج5
162اگر خواست الهى نبود تمام افراد قیامت و ملكوت خود را مى‌دیدند
وَ لَوْ لا كَلِمَةٌ سَبَقَتْ مِنْ رَبِّكَ إِلى أَجَلٍ مُسَمًّى لَقُضِيَ بَيْنَهُمْ1
آیه بسیار عجیبى است در افاده این معناى مورد بحث.
«اگر كلمه‌اى از خداى تو سبقت نمیگرفت و جلو نمى‌افتاد، كه مردم را تا اجل مُسمّى در دنیا نگهدارد و مرگ آنان را تا آن زمان تأخیر اندازد، هر آینه بین مردم فوراً حكم میشد (و تمام افراد بشر خود را در قیامت میدیدند).»
بین ما و قیامت فاصله نیست. علّت اینكه بین ما و قیامت جدائى افتاده، آن كلمه خدا و خواست خداست كه آمده و جلوگیرى كرده است. آن كلمه كدام است؟
وَ لَكُمْ فِي الْأَرْضِ مُسْتَقَرٌّ وَ مَتاعٌ إِلى حِينٍ.2
چون افراد بشر از نسل آدم در دنیا آمدند، خداوند مقدّر فرمود كه باید در روى زمین متمكّن شوند و تا زمان معین از ثمرات زمین تمتّع و بهره بردارى نمایند.
این حكم خدا و تقدیر خدا بر سكونت بشر در روى زمین، همان كلمه الهیه‌اى است كه انسان را در دنیا تا زمان خاصّ و مشخّص نگهداشت. و اگر این كلمه خاصّ نبود لَقُضِيَ بَيْنَهُمْ، فوراً بین انسانها حكم میشد: بین انسانها با یكدگر، و بین انسانها با اعمال خودشان؛ و بنابراین فوراً انسان در بهشت و یا در جهنّم بود و هیچ فاصله‌اى بین او و عالم ملكوت أعلى و بهشت و دوزخ وجود نداشت.
- قسمتى از آيه ١٤، از سوره ٤٢: الشّورَى
- ذيل آيه ٣٦، از سوره ٢: البقرة