
معاد شناسی ج5
کتاب شریف «معاد شناسی» از آثار نفیس علامه آیةاللَه حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّسسرّه میباشد. این اثر ارزشمند به قلم خود ایشان، در حقیقت صورت مکتوب و تفصیلی سخنرانیهای ایشان در موضوع معاد است. در این مباحث، کیفیت سیر انسان در دنیا و عالم غرور، و نحوۀ تبدّل عالم غرور به عالم حقائق، و رسیدنِ انسان به خدا نشان داده میشود. محوریت این ابحاث روی «باطنبودنِ آخرت نسبت به دنیا» پایهگذاری شده است که با قلمی شیوا و سلیس پرده از حقایق ناشکفتۀ عالم آخرت و معاد برداشته و شیفتگان حریم معبود را به تدبّر در معانی این اثر ذیقیمت فرامیخواند. در جلد پنجم از این مجموعه پیرامون «تتمۀ حقیقت عالم قیامت و وقایع آن» و «حقایق ملکوتی عالم قیامت» سخن بهمیان آمده است. اهم مباحث این مجلّد: • در قیامت، موجودات با ربطِ خود به خدا، ظهور دارند • در قیامت حقیقت توحید، ظهور مییابد • اعراض از یاد خدا موجب نابینایی در قیامت است • پنهانی جنبۀ وجهالخَلقی و ظهور جنبۀ وجهاللهی در قیامت • اگر انسان نفس را معالجه کند وجهۀ الهی موجودات را در دنیا میبیند • معاد بازگشت به خدا و شهود وجهاللَه است • در قیامت، مؤمنان تحت تجلیات جمالیه و کافران تحت تجلیات جلالیهاند • قیامت در عرض عالم نیست بلکه به آن احاطه دارد • برزخ و قیامتِ انسان در خود اوست • در قیامت در عین نور و اشراق، کفار و فجّار محجوبند • نور آخرت را باید از دنیا با خود برد • انکار معاد توسط مادیون مبتنی بر اصول علمیّه نیست • شرحی از داستان اصحاب کهف
معاد شناسی ج5
72است ولى چون عقل در آن مینگرد در زیر ذرّه بین دقیق خود یك جنبه اشتراك با سائر حیوانات متحرّك و ذى اراده مىبیند كه از او به حیوان و یك جنبه اختصاص به انسان مىبیند و او قابلیت ادراك معانى كلّیه است كه از او به ناطق تعبیر میشود.
دوئیت جنبه وجه خلقى و وجه اللهى بر اساس نظر اعتبارى و حقیقى
ولى بالاخره منشأ این تحلیل عقلى، دو امر خارجى است كه حقیقت حیوان و ناطق، در خارج است و این دو حقیقت در خارج واحد است و منشأ انتزاع این دو عنوان عقلى از خارج، متعدّد است.
یا آنكه این دو عنوان (وجه خلقى و وجه خالقى) دو منشأ انتزاع خارجى در عین وحدت اشیاء نیز ندارد بلكه وجه خلقى امرى است اعتبارى، و وجه خالقى امرى است واقعى؟
بنابراین، اختلاف بین این دو وجه، اختلاف مجاز و حقیقت، و باطل و صحیح، و نظر بَدْوى و نظر نهائى، و سراب و آب است.
در نظر افرادى كه این عالَم را روى سلسله علل و اسباب مستقلّه مینگرند وجهه خلقیش وجود دارد؛ و در نظر افرادى كه در دنیا و یا پس از مرگ، این چشم استقلال بینى اشیاء در آنان، تبدیل به چشم حقیقت بینى آنها شده است و تمام عوالم را مجرّد ظهور و تجلّى ذات حقّ متعال مىبینند، وجهه خالقیش وجود دارد.
وجهه خلقیش، مشاهده این عالم بر محور تحقّق علل و معلولات است كه اسباب و علل را مستقلّ التّأثیر در مسبّبات و معلولات مىبیند.
