
معاد شناسی ج5
کتاب شریف «معاد شناسی» از آثار نفیس علامه آیةاللَه حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّسسرّه میباشد. این اثر ارزشمند به قلم خود ایشان، در حقیقت صورت مکتوب و تفصیلی سخنرانیهای ایشان در موضوع معاد است. در این مباحث، کیفیت سیر انسان در دنیا و عالم غرور، و نحوۀ تبدّل عالم غرور به عالم حقائق، و رسیدنِ انسان به خدا نشان داده میشود. محوریت این ابحاث روی «باطنبودنِ آخرت نسبت به دنیا» پایهگذاری شده است که با قلمی شیوا و سلیس پرده از حقایق ناشکفتۀ عالم آخرت و معاد برداشته و شیفتگان حریم معبود را به تدبّر در معانی این اثر ذیقیمت فرامیخواند. در جلد پنجم از این مجموعه پیرامون «تتمۀ حقیقت عالم قیامت و وقایع آن» و «حقایق ملکوتی عالم قیامت» سخن بهمیان آمده است. اهم مباحث این مجلّد: • در قیامت، موجودات با ربطِ خود به خدا، ظهور دارند • در قیامت حقیقت توحید، ظهور مییابد • اعراض از یاد خدا موجب نابینایی در قیامت است • پنهانی جنبۀ وجهالخَلقی و ظهور جنبۀ وجهاللهی در قیامت • اگر انسان نفس را معالجه کند وجهۀ الهی موجودات را در دنیا میبیند • معاد بازگشت به خدا و شهود وجهاللَه است • در قیامت، مؤمنان تحت تجلیات جمالیه و کافران تحت تجلیات جلالیهاند • قیامت در عرض عالم نیست بلکه به آن احاطه دارد • برزخ و قیامتِ انسان در خود اوست • در قیامت در عین نور و اشراق، کفار و فجّار محجوبند • نور آخرت را باید از دنیا با خود برد • انکار معاد توسط مادیون مبتنی بر اصول علمیّه نیست • شرحی از داستان اصحاب کهف
معاد شناسی ج5
105جنبه وجه خلقى و وجه اللهى دو اعتبار است كه منافات با تشخّص آنها ندارد؛ و چون یكى از آنها ظاهر باشد دیگرى مختفى است؛ مگر براى افرادى كه به مقام جمع الجمعى رسیده و حفظ باطن و ظاهر را به ملاك باطن و ظاهر كاملًا مىنمایند.
بارى، یك وقت انسان در این عالم، موجودات را به نظر استقلال مینگرد كه هر یك از آنها مؤثّرند، و یك وقت آنها را به این نظر نمىنگرد بلكه به این نظر مینگرد كه قائم به خدا هستند و خدا قیوم آنهاست، و جز پروردگار در هیچیك از عوالم، موجودى قیوم آنها نیست. این همان وجه اللهى و وجه ربّى است كه میفرماید:
وَ يَبْقى وَجْهُ رَبِّكَ ذُو الْجَلالِ وَ الْإِكْرامِ.1
و در دنیا تا انسان گرفتار هواى نفس امّاره، و آرزوهاى دراز، و خیالات باطل، و افكار شیطانى است؛ اینها مانع میشوند از اینكه آن وجه ربّى بر انسان ظهور كند و آدمى حقیقت امر را ادراك كند.
حضرت سجّاد امام زین العابدین علیه السّلام در دعاى أبو حمزه ثُمالى میفرماید:
وَ أَنَّ الرَّاحِلَ إلَیک قَرِیبُ الْمَسَافَةِ، وَ أَنَّک لَا تَحْتَجِبُ عَنْ خَلْقِک إلَّا أَنْ تَحْجُبَهُمُ الاعْمَالُ [الآمَالُ ـ خ ل] دُونَک2.
(بار پروردگارا!) و آن مسافرى كه بار سفر بسته و بسوى تو در
- آيه ٢٧، از سوره ٥٥: الرّحمن
- «مفاتيح الجنان» ص ١٨٧ به نقل از «مصباح المتهجّد»؛ و در «مصباح» ص ٤٠٢ از طبع سنگى
