
معاد شناسی ج4
کتاب شریف «معاد شناسی» از آثار نفیس علامه آیةاللَه حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّسسرّه میباشد. این اثر ارزشمند به قلم خود ایشان، در حقیقت صورت مکتوب و تفصیلی سخنرانیهای ایشان در موضوع معاد است. در این مباحث، کیفیت سیر انسان در دنیا و عالم غرور، و نحوۀ تبدّل عالم غرور به عالم حقائق، و رسیدنِ انسان به خدا نشان داده میشود. محوریت این ابحاث روی «باطنبودنِ آخرت نسبت به دنیا» پایهگذاری شده است که با قلمی شیوا و سلیس پرده از حقایق ناشکفتۀ عالم آخرت و معاد برداشته و شیفتگان حریم معبود را به تدبّر در معانی این اثر ذیقیمت فرامیخواند. در جلد چهارم از این مجموعه پیرامون «حقیقت عالم قیامت و وقایع آن» سخن بهمیان آمده است. اهم مباحث این مجلّد: • علائم پیدایش قیامت • بحثی دربارۀ ماهیت ذوالقرنین • بحثی دربارۀ یأجوج و مأجوج • ولایت مطلقۀ امیرالمؤمنین علیهالسلام برای عامۀ مردم ظهور ندارد • نفخ صور و زنده شدن مردگان • بیان معانی عوالم غیبی از بابِ تشبیه معقول به محسوس است • کیفیت نفخ صور اسرافیل، و مرده و زنده شدن • صیحه برای مردم دنیا، و نفخ صور برای اهل برزخ است • مخلَصین، کسانیاند که در اثر نفخ صور نمیمیرند • بندگان مخلَص خدا، وجه خدا هستند، و حقیقت آنها در ملک و ملکوت سیطره دارد • انبیاء و ائمه متحقّق به اسماءاللَه هستند • کیفیت عبور اولیای خدا از مراحل و عقبات پس از مرگ • دوستیهای غیرخدائی در قیامت تبدیل به دشمنی میشود • معنای وجهالله و وجه موجودات
معاد شناسی ج4
283نیست.
او بسیط است، مجرّد است، ربط محض است، نفس تعلّق است.
كُلُّ شَيْءٍ هالِكٌ إِلَّا وَجْهَهُ.
«هر چیز نیست و هلاك شونده و نابود شونده است، مگر وجه آن چیز»؛ و معلوم است كه وجه الهىِ هر چیز ثابت است نه متغیر، مجرّد است نه مادّى، ربط محض است نه ارتباط.
بنابر آنچه ذكر شد معناى آیه كریمه:
فَأَيْنَما تُوَلُّوا فَثَمَّ وَجْهُ اللَّهِ.1
«به هر جا روى خود را بگردانید پس آنجا وجه خداست.»
خوب روشن میگردد؛ زیرا وجه خدا جنبه ربطِ هر موجود با خدا است، و معلوم است كه خدا با هر موجود هست و با آن معیت دارد. پس آن وجه الله كه واحد است و بسیط و مجرّد است، با هر یك از موجودات هست، و آنجا وجه خداست.
چقدر عارف عالیقدر پارسى زبان باباطاهر عریان عالى سروده است:
به صحرا بنگرُم صحرا ته وینُم *** به دریا بنگرُم دریا ته وینُم به هر جا بنگرُم کوه و در و دشت *** نشان از روى زیباى ته وینُم - قسمتى از آيه ١١٥، از سوره ٢: البقرة
