
معاد شناسی ج3
کتاب شریف «معاد شناسی» از آثار نفیس علامه آیةاللَه حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّسسرّه میباشد. این اثر ارزشمند به قلم خود ایشان، در حقیقت صورت مکتوب و تفصیلی سخنرانیهای ایشان در موضوع معاد است. در این مباحث، کیفیت سیر انسان در دنیا و عالم غرور، و نحوۀ تبدّل عالم غرور به عالم حقائق، و رسیدنِ انسان به خدا نشان داده میشود. محوریت این ابحاث روی «باطنبودنِ آخرت نسبت به دنیا» پایهگذاری شده است که با قلمی شیوا و سلیس پرده از حقایق ناشکفتۀ عالم آخرت و معاد برداشته و شیفتگان حریم معبود را به تدبّر در معانی این اثر ذیقیمت فرامیخواند. در جلد سوم از این مجموعه پیرامون «ارتباط عالم ماده با عوالم ملکوتی، خصوصاً عالم برزخ» سخن بهمیان آمده است. اهم مباحث این مجلّد: • بقای استکبار مانع از وصول به حقائق • روحیۀ مقدّسمآبی ناشی از استکبار و خودپسندی است • گشایش قبر مؤمن، تابع نورِ چشم معنوی اوست • علت عدم رجوع اهل برزخ به دنیا • امید عفو برای مستضعفینی که راه وصول به حقائق را ندارند • وجوب هجرت به دارالإسلام و حرمت سکونت در بلاد کفر • عقاب دائمی، اختصاص به مکذّبین دارد • کیفیت ارتباطِ عالم برزخ با عالمِ طبع و قبر • سیر تکاملی موجودات مادّیّه به موجودات مجرّده • تأثیر اسماء الهیه در امور تکوینی • علل فشار قبر • نزول ارواح به دنیا به صورت پرنده، از باب تمثیل است • گوشمالیِ مؤمنینِ گناهکار در برزخ • تجسّم مَلَکاتِ انسان در قبر • تجسّم ولایت به نیکوترین صورت در عالم قبر • ملکوت برزخی انسان، در برزخ با او قرین است
معاد شناسی ج3
99صِرف هستند، و یا كفر خود را خالص نموده و از كفّارِ صرف هستند، و سائر فرق و دستجات را در قبر سؤالى نمىشود و از مؤاخذه و سؤال آنان صرف نظر میشود.
در «كافى» شیخ كلینى با چهار سند متّصل از حضرت امام باقر و امام جعفر صادق علیهما السّلام راجع به این موضوع چهار روایت ذكر میكند، ولى چون مضامین آن به هم قریب است ما در اینجا به ذكر یكى از آنها اكتفا مىكنیم.
روایت میكند أبو علىّ أشعرى از محمّد بن عبد الجبّار از حَجّال از ثَعْلبَه از أبو بكر حَضْرَمى كه:
قَالَ: قَالَ أَبُو عَبْدِ اللهِ عَلَیهِ السَّلَامُ: لَا یسْأَلُ فِى الْقَبْرِ إلَّا مَنْ مَحَضَ الإیمَانَ مَحْضًا أَوْ مَحَضَ الْكُفْرَ مَحْضًا وَ الآخَرُونَ یلْهَوْنَ عَنْهُمْ.12
«حضرت امام جعفر صادق علیه السّلام فرمودند: در قبر از كسى سؤال نمىشود مگر آن كسى كه ایمان خود را كاملًا خالص نموده باشد، و یا آن كسى كه كفر خود را خالص نموده باشد؛ و امّا بقیه افراد از سؤال قبر آنها صرف نظر میشود.»
و علّامه مجلسى رضوانُ الله عَلیه پس از ذكر این روایات در بیان
- «فروع کافى» طبع سنگى، ج اوّل، ص ٦٤
- اين روايت را نيز شيخ حسن بن سليمان، شاگرد شهيد اوّل در کتاب «منتخب البصآئر» با سند خود از أبو بکر حَضْرمى از حضرت باقر عليه السّلام روايت کرده است. («بحار» ج ٦، ص ٢٣٥)
