معاد شناسی ج3
کتاب شریف «معاد شناسی» از آثار نفیس علامه آیةاللَه حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّسسرّه میباشد. این اثر ارزشمند به قلم خود ایشان، در حقیقت صورت مکتوب و تفصیلی سخنرانیهای ایشان در موضوع معاد است. در این مباحث، کیفیت سیر انسان در دنیا و عالم غرور، و نحوۀ تبدّل عالم غرور به عالم حقائق، و رسیدنِ انسان به خدا نشان داده میشود. محوریت این ابحاث روی «باطنبودنِ آخرت نسبت به دنیا» پایهگذاری شده است که با قلمی شیوا و سلیس پرده از حقایق ناشکفتۀ عالم آخرت و معاد برداشته و شیفتگان حریم معبود را به تدبّر در معانی این اثر ذیقیمت فرامیخواند. در جلد سوم از این مجموعه پیرامون «ارتباط عالم ماده با عوالم ملکوتی، خصوصاً عالم برزخ» سخن بهمیان آمده است. اهم مباحث این مجلّد: • بقای استکبار مانع از وصول به حقائق • روحیۀ مقدّسمآبی ناشی از استکبار و خودپسندی است • گشایش قبر مؤمن، تابع نورِ چشم معنوی اوست • علت عدم رجوع اهل برزخ به دنیا • امید عفو برای مستضعفینی که راه وصول به حقائق را ندارند • وجوب هجرت به دارالإسلام و حرمت سکونت در بلاد کفر • عقاب دائمی، اختصاص به مکذّبین دارد • کیفیت ارتباطِ عالم برزخ با عالمِ طبع و قبر • سیر تکاملی موجودات مادّیّه به موجودات مجرّده • تأثیر اسماء الهیه در امور تکوینی • علل فشار قبر • نزول ارواح به دنیا به صورت پرنده، از باب تمثیل است • گوشمالیِ مؤمنینِ گناهکار در برزخ • تجسّم مَلَکاتِ انسان در قبر • تجسّم ولایت به نیکوترین صورت در عالم قبر • ملکوت برزخی انسان، در برزخ با او قرین است
مرتب سازی:
معاد شناسی ج3
83فَأُولَئِكَ عَسَى اللهُ أَنْ یعْفُوَ عَنْهُمْ إذَا كَانُوا ءَاخِذِینَ بِالأَغْصَانِ وَ إنْ لَمْ یعْرِفُوا أُولَئِكَ فَإنْ عَفَا عَنْهُمْ فَبِرَحْمَتِهِ، وَ إنْ عَذَّبَهُمْ فَبِضَلَالَتِهِمْ عَمَّا عَرَّفَهُمْ.1
«سلیمان میگوید: از حضرت صادق علیه السّلام راجع به مستضعفین سؤال كردم و از تفسیر آیه مباركه استعلام نمودم.
حضرت فرمود: اى سلیمان! (مراد از مستضعف كسى نیست كه بنیهاش ضعیف و مزاجش علیل باشد) در بین گروه مستضعفین افرادى هستند كه گردن آنها از گردن تو سطبرتر و قوىتر است.
بلكه مراد از مستضعفین گروهى هستند كه نماز میخوانند و روزه مىگیرند و عفّت شكم و عفّت فرج دارند و معتقد نیستند كه حقّ در غیر ماست (یعنى مانند ناصبین یا مقصّرین، كه از روى عناد یا جحود و انكار با ما مخالفت دارند، نیستند بلكه اعتقاد آنان به غیر ما سطحى است.)
اینان گرچه درخت ولایت را ترك گفتهاند، لیكن به شاخههائى از آن چنگ زدهاند.
و به همین جهتِ دستاویزىِ آنان به شاخههائى از ولایت، امید است كه مورد عفو خدا واقع شوند و اگرچه اهل ولایت و معرفت نیستند.
اگر خداوند از آنان درگذرد به رحمت خود بوده، و اگر آنها را عذاب كند بر اساس ضلالت و گمراهى آنهاست از آن مقدار معرفتى
- «معانى الاخبار» ص ٢٠٢؛ و «تفسير عيّاشى» جلد اوّل، ص ٢٧٠