معاد شناسی ج3
کتاب شریف «معاد شناسی» از آثار نفیس علامه آیةاللَه حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّسسرّه میباشد. این اثر ارزشمند به قلم خود ایشان، در حقیقت صورت مکتوب و تفصیلی سخنرانیهای ایشان در موضوع معاد است. در این مباحث، کیفیت سیر انسان در دنیا و عالم غرور، و نحوۀ تبدّل عالم غرور به عالم حقائق، و رسیدنِ انسان به خدا نشان داده میشود. محوریت این ابحاث روی «باطنبودنِ آخرت نسبت به دنیا» پایهگذاری شده است که با قلمی شیوا و سلیس پرده از حقایق ناشکفتۀ عالم آخرت و معاد برداشته و شیفتگان حریم معبود را به تدبّر در معانی این اثر ذیقیمت فرامیخواند. در جلد سوم از این مجموعه پیرامون «ارتباط عالم ماده با عوالم ملکوتی، خصوصاً عالم برزخ» سخن بهمیان آمده است. اهم مباحث این مجلّد: • بقای استکبار مانع از وصول به حقائق • روحیۀ مقدّسمآبی ناشی از استکبار و خودپسندی است • گشایش قبر مؤمن، تابع نورِ چشم معنوی اوست • علت عدم رجوع اهل برزخ به دنیا • امید عفو برای مستضعفینی که راه وصول به حقائق را ندارند • وجوب هجرت به دارالإسلام و حرمت سکونت در بلاد کفر • عقاب دائمی، اختصاص به مکذّبین دارد • کیفیت ارتباطِ عالم برزخ با عالمِ طبع و قبر • سیر تکاملی موجودات مادّیّه به موجودات مجرّده • تأثیر اسماء الهیه در امور تکوینی • علل فشار قبر • نزول ارواح به دنیا به صورت پرنده، از باب تمثیل است • گوشمالیِ مؤمنینِ گناهکار در برزخ • تجسّم مَلَکاتِ انسان در قبر • تجسّم ولایت به نیکوترین صورت در عالم قبر • ملکوت برزخی انسان، در برزخ با او قرین است
مرتب سازی:
معاد شناسی ج3
56دینیه خود كه راجع به اعمال تو بود علم داشتى؟
اگر در جواب بگوید: بلى علم داشتم! خداوند میگوید: پس چرا عمل نكردى به آنچه علم داشتى؟
و اگر در پاسخ بگوید: علم نداشتم! خداوند میگوید: پس چرا یاد نگرفتى تا اینكه بتوانى عمل كنى؟ و چون در این مخاصمه و این طرز محاجّه، بنده محكوم میگردد پس همیشه حجّت و برهانِ بالغه اختصاص به خدا دارد.»
تا اینجا آنچه را كه بیان شد راجع به لزوم علم بود.
آیات دالّه بر لزوم قدرت در تحقّق تكالیف الهیه
و امّا راجع به لزوم قدرت در تحقّق تكالیف الهیه، و علاوه بر قدرت عقلى، قدرت شرعى كه همان سعه و عدم پیدایش عسر و حرج باشد، مىتوان به آیاتى از كلام الله مجید استدلال نمود:
١ ـ وَ لَقَدْ عَفا عَنْكُمْ وَ اللَّهُ ذُو فَضْلٍ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ.1
«و حقّاً كه خداوند شما را مورد عفو و مغفرت خود قرار داد، و خدا همیشه نسبت به مؤمنان داراى فضل است.»
فضل به معناى زیادى است؛ یعنى بیشتر از مقدار قدرت إفاضه میكند و پیوسته آنان را در سعه نگه میدارد و همیشه در برابر تكالیف خود مقدارى از تحمّل و توان را براى مؤمنان باقى میگذارد.
٢ ـ إِنَّ اللَّهَ لَذُو فَضْلٍ عَلَى النَّاسِ وَ لكِنَّ أَكْثَرَ النَّاسِ لا يَشْكُرُونَ.2
- ذيل آيه ١٥٢، از سوره ٣: ءَال عمران
- ذيل آيه ٢٤٣، از سوره ٢: البقرة؛ و ذيل آيه ٦١، از سوره ٤٠: غافر