معاد شناسی ج3
کتاب شریف «معاد شناسی» از آثار نفیس علامه آیةاللَه حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّسسرّه میباشد. این اثر ارزشمند به قلم خود ایشان، در حقیقت صورت مکتوب و تفصیلی سخنرانیهای ایشان در موضوع معاد است. در این مباحث، کیفیت سیر انسان در دنیا و عالم غرور، و نحوۀ تبدّل عالم غرور به عالم حقائق، و رسیدنِ انسان به خدا نشان داده میشود. محوریت این ابحاث روی «باطنبودنِ آخرت نسبت به دنیا» پایهگذاری شده است که با قلمی شیوا و سلیس پرده از حقایق ناشکفتۀ عالم آخرت و معاد برداشته و شیفتگان حریم معبود را به تدبّر در معانی این اثر ذیقیمت فرامیخواند. در جلد سوم از این مجموعه پیرامون «ارتباط عالم ماده با عوالم ملکوتی، خصوصاً عالم برزخ» سخن بهمیان آمده است. اهم مباحث این مجلّد: • بقای استکبار مانع از وصول به حقائق • روحیۀ مقدّسمآبی ناشی از استکبار و خودپسندی است • گشایش قبر مؤمن، تابع نورِ چشم معنوی اوست • علت عدم رجوع اهل برزخ به دنیا • امید عفو برای مستضعفینی که راه وصول به حقائق را ندارند • وجوب هجرت به دارالإسلام و حرمت سکونت در بلاد کفر • عقاب دائمی، اختصاص به مکذّبین دارد • کیفیت ارتباطِ عالم برزخ با عالمِ طبع و قبر • سیر تکاملی موجودات مادّیّه به موجودات مجرّده • تأثیر اسماء الهیه در امور تکوینی • علل فشار قبر • نزول ارواح به دنیا به صورت پرنده، از باب تمثیل است • گوشمالیِ مؤمنینِ گناهکار در برزخ • تجسّم مَلَکاتِ انسان در قبر • تجسّم ولایت به نیکوترین صورت در عالم قبر • ملکوت برزخی انسان، در برزخ با او قرین است
مرتب سازی:
معاد شناسی ج3
53«مردم در اختیار و گشایش نیستند كه دنبال احكام و مسائل و معارف دین نروند و بدین جهت به علّت نداشتن علم عمل نكنند؛ بلكه حتماً باید یا بروند و بپرسند و از علماء اخذ كنند، و یا خود به مرتبه فقاهت و اجتهاد برسند.»
و به این روایت شریفه مىتوان استدلال كرد بر لزوم تقلید براى افرادى كه قوّه استنباط احكام را ندارند، و انحصار حكم بطور كلّى در تقلید یا اجتهاد، و عدم جواز احتیاط كَما ذهَب إلَیه المَشهور.1
- نظر حقير در کيفيّت عمل، عدم جواز احتياط است فىالجمله کما ذهبَ إليه المشهور. و براى اين مدّعى أدلّهاى موجود است که محلّ آن در فقه بايد ذکر شود و عمده آن دو وجه است: اوّل عدم تعارف اين قسم از احتياطات در زمان معصومين است، خصوصاً إذا لزمَ التّکرارُ فى العِبادة.
دوّم اينکه عبادت از روى احتياط مقرون به شک و ترديد در نيّت است؛ و اين حال ترديد کم کم منجرّ به وسواس ميگردد و قاطعيّت را از مؤمن ميگيرد و عبادتى که بايد نتيجهاش تقرّب باشد نتيجه بعکس ميدهد، و مؤمن را پيوسته دو دل و در وادى احتمال و ترديد که محلّ شيطان و ورود خواطر او است نگاه ميدارد و اين همان بُعدى است که صد در صد خلافِ راه يقين و تقرّب است.
و بطور کلّى دأب و سنّت اسلام بر اين است که افراد امّت را در اعمال خود قاطع گرداند و از ريب و شک خارج کند؛ زيرا بالاخره کثرت رَيب و ترديد در اعمال به حالت شک و ترديد در نفوس سرايت نموده و نسبت به صاحبان آن حالت تزلزل و اضطراب پديد مىآورد، و اين حالت از امراض مهلکه نفس است و موجب يأس از رحمت خدا خواهد شد؛ زيرا دائماً هر عملى را که انجام ميدهد نميداند آيا اين مورد تکليف و مقرِّب است يا نه؟
و لذا هيچ در دوران امامت ائمّه إثنى عشر سلامُ الله عليهم ديده نشده، و دأب اصحاب و فقهاء هم نبوده است که شخصى را که مثلًا در نمازهاى خود ترديد دارد او را وادار به إعاده يا قضاء بنمايند و مثلًا به شخصى که نمازهاى خود را ادا کرده و در صحّت آن شک دارد او را از باب احتياط ترغيب به قضاء آنها بنمايند؛ بلکه هميشه امر قاطعانه به نوافل نمودهاند و گفتهاند که: نوافل جبران کمبود نمازهاى فريضه را مىنمايد؛ چنانچه از روايات وارده در اين باب بخوبى معلوم است که فقط در صورت ترک نماز امر به قضاء نمودهاند، و حتّى در صورت ترک نوافل امر به قضاء آنها نمودهاند.
- نظر حقير در کيفيّت عمل، عدم جواز احتياط است فىالجمله کما ذهبَ إليه المشهور. و براى اين مدّعى أدلّهاى موجود است که محلّ آن در فقه بايد ذکر شود و عمده آن دو وجه است: اوّل عدم تعارف اين قسم از احتياطات در زمان معصومين است، خصوصاً إذا لزمَ التّکرارُ فى العِبادة.