معاد شناسی ج3
کتاب شریف «معاد شناسی» از آثار نفیس علامه آیةاللَه حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّسسرّه میباشد. این اثر ارزشمند به قلم خود ایشان، در حقیقت صورت مکتوب و تفصیلی سخنرانیهای ایشان در موضوع معاد است. در این مباحث، کیفیت سیر انسان در دنیا و عالم غرور، و نحوۀ تبدّل عالم غرور به عالم حقائق، و رسیدنِ انسان به خدا نشان داده میشود. محوریت این ابحاث روی «باطنبودنِ آخرت نسبت به دنیا» پایهگذاری شده است که با قلمی شیوا و سلیس پرده از حقایق ناشکفتۀ عالم آخرت و معاد برداشته و شیفتگان حریم معبود را به تدبّر در معانی این اثر ذیقیمت فرامیخواند. در جلد سوم از این مجموعه پیرامون «ارتباط عالم ماده با عوالم ملکوتی، خصوصاً عالم برزخ» سخن بهمیان آمده است. اهم مباحث این مجلّد: • بقای استکبار مانع از وصول به حقائق • روحیۀ مقدّسمآبی ناشی از استکبار و خودپسندی است • گشایش قبر مؤمن، تابع نورِ چشم معنوی اوست • علت عدم رجوع اهل برزخ به دنیا • امید عفو برای مستضعفینی که راه وصول به حقائق را ندارند • وجوب هجرت به دارالإسلام و حرمت سکونت در بلاد کفر • عقاب دائمی، اختصاص به مکذّبین دارد • کیفیت ارتباطِ عالم برزخ با عالمِ طبع و قبر • سیر تکاملی موجودات مادّیّه به موجودات مجرّده • تأثیر اسماء الهیه در امور تکوینی • علل فشار قبر • نزول ارواح به دنیا به صورت پرنده، از باب تمثیل است • گوشمالیِ مؤمنینِ گناهکار در برزخ • تجسّم مَلَکاتِ انسان در قبر • تجسّم ولایت به نیکوترین صورت در عالم قبر • ملکوت برزخی انسان، در برزخ با او قرین است
مرتب سازی:
معاد شناسی ج3
161عرض كرد: اى مولاى من! آیا نفسها متعدّد است؟
حضرت فرمود: نفوس، به نفس نامیه نباتیه و حسّیه حیوانیه و ناطقه قدسیه و الهیه كلّیه ملكوتیه تقسیم مىشوند.»
سپس أعرابى از یكایك از نفسهاى نامیه نباتیه و حسّیه حیوانیه و ناطقه قدسیه سؤال میكند و حضرت پاسخ میدهند.1 تا چون از الهیه كلّیه ملكوتیه پرسش مىنماید (فَقَالَ: مَا النَّفْسُ الإلَهِیةُ الْمَلَکوتِیةُ الْکلِّیةُ؟) حضرت بدین طریق جواب میدهند:
فَقَالَ عَلَیهِ السَّلَامُ: قُوَّةٌ لَاهُوتِیةٌ وَ جَوْهَرَةٌ بَسِیطَةٌ حَیةٌ بِالذَّاتِ،
- قالَ: يا مَوْلاىَ! ما النّاميَةُ النَّباتيَّةُ.؟ قالَ عَلَيْهِ السَّلامُ: قُوَّةٌ أصْلُها الطَّبائِعُ الارْبَعُ، بَدْوُ إيجادِها عِنْدَ مَسْقَطِ النُّطْفَةِ، مَقَرُّها الْکبِدُ، مادَّتُها مِنْ لَطآئِفِ الاغْذيَةِ، فِعْلُها النُّمُوُّ وَ الزّيادَةُ، سَبَبُ افْتِراقِها اخْتِلافُ الْمُتَوَلِّداتِ؛ فَإذا فارَقَتْ عادَتْ إلَى ما مِنْهُ بَدَتْ، عَوْدَ مُمازَجَةٍ لا عَوْدَ مُجاوَرَةٍ.
فَقالَ: يا مَوْلاىَ! ما النَّفْسُ الْحَيَوانيَّةُ؟
قالَ عَلَيْهِ السَّلامُ: قُوَّةٌ فَلَکيَّةٌ وَ حَرارَةٌ غَريزيَّةٌ أصْلُها الافْلاک، بَدْوُ إيجادِها عِنْدَ الْوِلادَةِ الْجِسمانيَّةِ، فِعْلُها الْحَيَاةُ وَ الْحَرَکةُ وَ الظُّلْمُ وَ الْغَلَبَةُ وَ اکتِسابُ الشَّهَواتِ الدُّنْيَويَّةِ، مَقَرُّها الْقَلْبُ، سَبَبُ افْتِراقِها اخْتِلافُ الْمُتَوَلِّداتِ؛ فَإذا فارَقَتْ عادَتْ إلَى ما مِنْهُ بَدَتْ، عَوْدَ مُمازَجَةٍ لا عَوْدَ مُجاوَرَةٍ، فَتَنْعَدِمُ صورَتُها وَ يَبْطُلُ فِعْلُها وَ وُجودُها وَ يَضْمَحِلُّ تَرْکيبُها.
فَقالَ: ما النَّفْسُ النّاطِقَةُ الْقُدْسيَّةُ؟
قالَ عَلَيْهِ السَّلامُ: قُوَّةٌ لاهوتيَّةٌ، بَدْوُ إيجادِها عِنْدَ الْوِلادَةِ الدُّنْيَويَّةِ، مَقَرُّها الْعُلومُ الْحَقيقيَّةُ، مَوادُّها التَّأْييداتُ الْعَقْليَّةُ، فِعْلُها الْمَعارِفُ الرَّبّانيَّةُ، سَبَبُ فِراقِها تَحَلُّلُ الآلاتِ الْجِسْمانيَّةِ؛ فَإذا فارَقَتْ عادَتْ إلَى ما مِنْهُ بَدَتْ، عَوْدَ مُجاوَرَةٍ لا عَوْدَ مُمازَجَةٍ
- قالَ: يا مَوْلاىَ! ما النّاميَةُ النَّباتيَّةُ.؟ قالَ عَلَيْهِ السَّلامُ: قُوَّةٌ أصْلُها الطَّبائِعُ الارْبَعُ، بَدْوُ إيجادِها عِنْدَ مَسْقَطِ النُّطْفَةِ، مَقَرُّها الْکبِدُ، مادَّتُها مِنْ لَطآئِفِ الاغْذيَةِ، فِعْلُها النُّمُوُّ وَ الزّيادَةُ، سَبَبُ افْتِراقِها اخْتِلافُ الْمُتَوَلِّداتِ؛ فَإذا فارَقَتْ عادَتْ إلَى ما مِنْهُ بَدَتْ، عَوْدَ مُمازَجَةٍ لا عَوْدَ مُجاوَرَةٍ.