معاد شناسی ج3
کتاب شریف «معاد شناسی» از آثار نفیس علامه آیةاللَه حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّسسرّه میباشد. این اثر ارزشمند به قلم خود ایشان، در حقیقت صورت مکتوب و تفصیلی سخنرانیهای ایشان در موضوع معاد است. در این مباحث، کیفیت سیر انسان در دنیا و عالم غرور، و نحوۀ تبدّل عالم غرور به عالم حقائق، و رسیدنِ انسان به خدا نشان داده میشود. محوریت این ابحاث روی «باطنبودنِ آخرت نسبت به دنیا» پایهگذاری شده است که با قلمی شیوا و سلیس پرده از حقایق ناشکفتۀ عالم آخرت و معاد برداشته و شیفتگان حریم معبود را به تدبّر در معانی این اثر ذیقیمت فرامیخواند. در جلد سوم از این مجموعه پیرامون «ارتباط عالم ماده با عوالم ملکوتی، خصوصاً عالم برزخ» سخن بهمیان آمده است. اهم مباحث این مجلّد: • بقای استکبار مانع از وصول به حقائق • روحیۀ مقدّسمآبی ناشی از استکبار و خودپسندی است • گشایش قبر مؤمن، تابع نورِ چشم معنوی اوست • علت عدم رجوع اهل برزخ به دنیا • امید عفو برای مستضعفینی که راه وصول به حقائق را ندارند • وجوب هجرت به دارالإسلام و حرمت سکونت در بلاد کفر • عقاب دائمی، اختصاص به مکذّبین دارد • کیفیت ارتباطِ عالم برزخ با عالمِ طبع و قبر • سیر تکاملی موجودات مادّیّه به موجودات مجرّده • تأثیر اسماء الهیه در امور تکوینی • علل فشار قبر • نزول ارواح به دنیا به صورت پرنده، از باب تمثیل است • گوشمالیِ مؤمنینِ گناهکار در برزخ • تجسّم مَلَکاتِ انسان در قبر • تجسّم ولایت به نیکوترین صورت در عالم قبر • ملکوت برزخی انسان، در برزخ با او قرین است
مرتب سازی:
معاد شناسی ج3
100آن فرموده است: «مَنْ» به فتح میم، اسم موصول است، و اگر به كسر میم به عنوان حرف جرّ گرفته شود و مَحْض هم مصدر گرفته شود تا مفادش این شود كه در قبر از اعمال سؤال نمىشود، بلكه از محض ایمان و كفر كه عقائد باشد سؤال میگردد؛ این صحیح نیست زیرا كه تصحیفى است كه صریح أخبار بر خلاف آن است.
و باید معنا را چنین دانست: از سؤال قبرِ مستضعفین متوسّطین بین ایمان و كفر صرف نظر شده است.1»
و شیخ مفید رحمة الله علیه، به این معنى كه در قبر از سؤال متوسّطین بین ایمان و كفر صرف نظر مىشود و سؤال اختصاص به مؤمنین محض یا كفّار محض دارد تصریح فرموده و گفته است كه: راجع به این مسائل و سؤال در قبر و كیفیت آن دلیل عقلى نداریم بلكه دلیل منحصر در ادلّه سمعیه است و آنها اینچنین دلالت دارند.2
نکته پنجم: در این آیه عفو از مستضعفین، آنچه وارد است امید عفو است؛ یعنى خداوند از گناهان آنها اغماض میفرماید
مستضعفین مقامات ابرار را ندارند
و امّا درجه و مقام و منزلت مؤمنین و أخیار و صالحین و ابرار و صدّیقین و شهداء و اولیاء خدا، كه هر یك از آنها منوط به أعمالى خاصّ و اكتساب درجه و مقامى از ایمان و یقین است، هیچكدام براى آنها و براى افرادى كه ملحق به مستضعفین هستند و براى افراد مُرْجَوْنَ
- «بحار الانوار» ج ٦، ص ٢٦٠
- «بحار الانوار» ج ٦، ص ٢٧٢ و ص ٢٨٠ اين معنى را از مفيد نقل کرده است.