
معاد شناسی ج2
کتاب شریف «معاد شناسی» از آثار نفیس علامه آیةاللَه حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّسسرّه میباشد. این اثر ارزشمند به قلم خود ایشان، در حقیقت صورت مکتوب و تفصیلی سخنرانیهای ایشان در موضوع معاد است. در این مباحث، کیفیت سیر انسان در دنیا و عالم غرور، و نحوۀ تبدّل عالم غرور به عالم حقائق، و رسیدنِ انسان به خدا نشان داده میشود. محوریت این ابحاث روی «باطنبودنِ آخرت نسبت به دنیا» پایهگذاری شده است که با قلمی شیوا و سلیس پرده از حقایق ناشکفتۀ عالم آخرت و معاد برداشته و شیفتگان حریم معبود را به تدبّر در معانی این اثر ذیقیمت فرامیخواند. در جلد دوم از این مجموعه پیرامون «تمایزات عالم طبع، برزخ و قیامت» و «حضور ملکوتی اشیاء در عوالم بالا» سخن بهمیان آمده است. اهم مباحث این مجلّد: • اساس دستورات دین بر تعبد است • بیفائده بودن توبه در حال نزول عذاب • بر مستضعفین عذاب نیست • کیفیت تجلی صفات خدا در اولیایخدا • لازمۀ پیروی از اولیایخدا لحوق به آنهاست • اولیاء خدا ترس و اندوه و سکرات مرگ ندارند • کیفیت تجلّیِ صفات خدا در اولیاء خدا • الحاق مؤمنان به اولیای خدا، و منکران به اولیای شیطان • در حال تجرّد و مرگ، هر کدام از زشتیها و خوبیها به اصل خود میروند • ابتلائات دنیوی کفارۀ گناه مؤمن • تمایزات عالم طبع و برزخ و قیامت • تجرّد عالم خیال • کردار انسان در دنیا، به واسطۀ اتّحادِ بدن با صورت مثالی است • در برزخ، سؤال با باطن است و امکان دروغ نیست • در برزخ، انسان و اعمال او با صورت ملکوتی جلوه دارند
معاد شناسی ج2
90نزدیك نمائید، و به علّت صعوبتِ آن بكلّى دست از آن نشوئید و مأیوس نشوید كه: منفعت قلیل بهتر از ضرر كثیر، و دریافت كم بهتر از ترك بسیار است.
و این فقره از كلام حضرت، شبیه كلام رسول خدا صلّى الله علیه و آله و سلّم است كه میفرماید: وَ مَا أَمَرْتُکمْ بِهِ فَأْتُوا مِنْهُ مَا اسْتَطَعْتُم. «آنچه را كه من به شما امر میكنم، پس بجاى بیاورید بقدرى كه استطاعت دارید.»1
بارى، از مجموع این مطالب كه درباره اولیاى خدا ذكر شد این نتیجه بدست آمد كه: اولیاى خدا افرادى هستند كه تمام سرمایههاى وجودى خود را به خدا سپرده و در مرتبه تسلیم كلّى درآمده و هستى و اختیار خود را حقّاً به خدا سپردهاند. و در این مرتبه از تمام حالات و موقعیتهائى كه براى شخص محتضر هست مصون، و از مراحل سؤال و عذاب قبر و عرض و عذاب قیامت نیز در امانند.
معیت پیروان اولیاء خدا با اولیاء خدا
در اینجا یك نكته بسیار مهمّ و قابل ذكرى است و آن اینكه: آن كسانى كه از اولیاى خدا اطاعت كنند از زمره آنها میشوند و عذاب قبر
- اين حديث را غزالى در «إحيآء العلوم» در باب آفت بيستم از آفات زبان در جلد سوّم، ص ١٤١ آورده است و اصل حديث اينست:
ذَرونى ما تَرَکتُکمْ فَإنَّما هَلَک مَنْ کانَ قَبْلَکمْ بِکثْرَةِ سُؤالِهِمْ وَ اخْتِلافِهِمْ عَلَى أنْبيآئِهِمْ. ما نَهَيْتُکمْ عَنْهُ فَاجْتَنِبوهُ وَ ما أمَرْتُکمْ بِهِ فَأْتوا مِنْهُ ما اسْتَطَعْتُم.
و در ذيل صفحه، زين الدّين عراقى در کتاب «المُغنى عن حمل الاسفار فى الاسفار» که تخريج احاديث «إحيآء العلوم» را نموده است، گفته است که: اين حديث متّفقٌ عليه است از طريق أبو هُريره.
- اين حديث را غزالى در «إحيآء العلوم» در باب آفت بيستم از آفات زبان در جلد سوّم، ص ١٤١ آورده است و اصل حديث اينست:
