
معاد شناسی ج2
کتاب شریف «معاد شناسی» از آثار نفیس علامه آیةاللَه حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّسسرّه میباشد. این اثر ارزشمند به قلم خود ایشان، در حقیقت صورت مکتوب و تفصیلی سخنرانیهای ایشان در موضوع معاد است. در این مباحث، کیفیت سیر انسان در دنیا و عالم غرور، و نحوۀ تبدّل عالم غرور به عالم حقائق، و رسیدنِ انسان به خدا نشان داده میشود. محوریت این ابحاث روی «باطنبودنِ آخرت نسبت به دنیا» پایهگذاری شده است که با قلمی شیوا و سلیس پرده از حقایق ناشکفتۀ عالم آخرت و معاد برداشته و شیفتگان حریم معبود را به تدبّر در معانی این اثر ذیقیمت فرامیخواند. در جلد دوم از این مجموعه پیرامون «تمایزات عالم طبع، برزخ و قیامت» و «حضور ملکوتی اشیاء در عوالم بالا» سخن بهمیان آمده است. اهم مباحث این مجلّد: • اساس دستورات دین بر تعبد است • بیفائده بودن توبه در حال نزول عذاب • بر مستضعفین عذاب نیست • کیفیت تجلی صفات خدا در اولیایخدا • لازمۀ پیروی از اولیایخدا لحوق به آنهاست • اولیاء خدا ترس و اندوه و سکرات مرگ ندارند • کیفیت تجلّیِ صفات خدا در اولیاء خدا • الحاق مؤمنان به اولیای خدا، و منکران به اولیای شیطان • در حال تجرّد و مرگ، هر کدام از زشتیها و خوبیها به اصل خود میروند • ابتلائات دنیوی کفارۀ گناه مؤمن • تمایزات عالم طبع و برزخ و قیامت • تجرّد عالم خیال • کردار انسان در دنیا، به واسطۀ اتّحادِ بدن با صورت مثالی است • در برزخ، سؤال با باطن است و امکان دروغ نیست • در برزخ، انسان و اعمال او با صورت ملکوتی جلوه دارند
معاد شناسی ج2
142هر كسى كه او را دوست دارى، و براى توست تمام اعمالى كه اكتساب نمودهاى.»1و2
- و چه خوش شعرائى از پارسى زبانان اين قسمت از فرمايش مولى را به نظم درآوردهاند، چنانکه در «أمثال و حِکم» دهخدا، ص ١٩٢٥، که در مجلّد چهارم است، از بابا أفضل آورده است:
تا در طلب گوهر کانى کانى ** تا زنده ببوى وصل جانى جانى
فىالجمله حديث مطلق از من بشنو ** هر چيز كه در جستن آنى آنى
و از کمال إسمعيل آورده است:
آدمى بر حسب همّت خويش افزايد ** هر چه انديشه در آن بندد چندان گردد
و از مولوى آورده است:
ميل تو با چيست ببين بى شک آنى بيقين ** بنگر خود را كه چه اى زاغى يا باز و هما
و از أوحدى آورده است:
هر چه ورزش کنى همانى تو ** نيكوئى ورز اگر توانى تو
و از عَيْنُ القُضاة همدانى آورده است:
جوياى هر چه هستى مىدان که عين آنى؛ هر چه در بند آنى بنده آنى.
هر چه دلبند تست خداوند تست؛ و هر چه هواى تو خداى تو - و براى رسانيدن اين واقعيّت چه خوب مجلسى در «بحار الانوار» طبع کمپانى، ج ٢٢ (مزار) ص ١٣٨ و ١٣٩ از «عيون» و «أمالى» صدوق در ضمن روايت مفصّلى از حضرت رضا عليه السّلام به رَيّانِ بْنِ شَبيب روايت کرده است که، آن حضرت به او فرمودند: يا بْنَ شَبيبٍ إنْ سَرَّک أنْ يَکونَ لَک مِنَ الثَّوابِ مِثْلُ ما لِمَن اسْتَشْهَدَ مَعَ الْحُسَيْنِ عَلَيْهِ السَّلامُ، فَقُلْ مَتَى ما ذَکرْتَهُ: يا لَيْتَنى کنْتُ مَعَهُمْ فَأفوزَ فَوْزاً عَظيمًا.
يا بْنَ شَبيبٍ إنْ سَرَّک أنْ تَکونَ مَعَنا فى الدَّرَجاتِ الْعُلَى مِنَ الْجِنانِ، فَاحْزَنْ لِحُزْنِنا وَ افْرَحْ لِفَرَحِنا وَ عَلَيْک بِوَلايَتِنا، فَلَوْ أنَّ رَجُلًا تَوَلَّى حَجَراً لَحَشَرهُ اللهُ مَعَهُ يَوْمَ الْقِيَمَة
- و چه خوش شعرائى از پارسى زبانان اين قسمت از فرمايش مولى را به نظم درآوردهاند، چنانکه در «أمثال و حِکم» دهخدا، ص ١٩٢٥، که در مجلّد چهارم است، از بابا أفضل آورده است:
