
معاد شناسی ج2
کتاب شریف «معاد شناسی» از آثار نفیس علامه آیةاللَه حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّسسرّه میباشد. این اثر ارزشمند به قلم خود ایشان، در حقیقت صورت مکتوب و تفصیلی سخنرانیهای ایشان در موضوع معاد است. در این مباحث، کیفیت سیر انسان در دنیا و عالم غرور، و نحوۀ تبدّل عالم غرور به عالم حقائق، و رسیدنِ انسان به خدا نشان داده میشود. محوریت این ابحاث روی «باطنبودنِ آخرت نسبت به دنیا» پایهگذاری شده است که با قلمی شیوا و سلیس پرده از حقایق ناشکفتۀ عالم آخرت و معاد برداشته و شیفتگان حریم معبود را به تدبّر در معانی این اثر ذیقیمت فرامیخواند. در جلد دوم از این مجموعه پیرامون «تمایزات عالم طبع، برزخ و قیامت» و «حضور ملکوتی اشیاء در عوالم بالا» سخن بهمیان آمده است. اهم مباحث این مجلّد: • اساس دستورات دین بر تعبد است • بیفائده بودن توبه در حال نزول عذاب • بر مستضعفین عذاب نیست • کیفیت تجلی صفات خدا در اولیایخدا • لازمۀ پیروی از اولیایخدا لحوق به آنهاست • اولیاء خدا ترس و اندوه و سکرات مرگ ندارند • کیفیت تجلّیِ صفات خدا در اولیاء خدا • الحاق مؤمنان به اولیای خدا، و منکران به اولیای شیطان • در حال تجرّد و مرگ، هر کدام از زشتیها و خوبیها به اصل خود میروند • ابتلائات دنیوی کفارۀ گناه مؤمن • تمایزات عالم طبع و برزخ و قیامت • تجرّد عالم خیال • کردار انسان در دنیا، به واسطۀ اتّحادِ بدن با صورت مثالی است • در برزخ، سؤال با باطن است و امکان دروغ نیست • در برزخ، انسان و اعمال او با صورت ملکوتی جلوه دارند
معاد شناسی ج2
213بَینَهُمْ وَ بَینَ أَنْ تَأْخُذَهُمُ الْمَلَئِکةُ بِمَقَامِعِ الْحَدِیدِ إلَّا أَنْ أُعْرِضَ بِوَجْهِى هَکذَا عَنْهُمْ.1
«از رسول خدا صلّى الله علیه و آله و سلّم روایت شده است كه: در جنگ بدر چون مشركین مغلوب و كشته شدند و كشتگان را در چاه بدر انداختند، حضرت بر دهانه چاه ایستاده و به كشتگان خطاب كردند: شما چه بد همسایگان و همجوارانى براى رسول خدا بودید؛ او را از منزلش كه در مكّه بود خارج كردید و طرد نمودید، و سپس همه با هم اجتماع نموده و با او محاربه و جنگ نمودید؛ پس حقّاً آنچه را كه خدا به من وعده داده است دیدم كه حقّ است.
عمر گفت: اى رسول خدا! خطاب شما با سرهائى كه روح از
- «بحار الانوار» طبع آخوندى، ج ٦، ص ٢٥٤ و ٢٥٥؛ و در پاورقى گويد: در «شرح عقائد» بعد از قول رسول خدا، فَقَدْ وَجَدْتُ ما وَعَدَنى رَبّى حَقّاً، آورده است که آن حضرت فرمود: فَهَلْ وَجَدْتُمْ ما وَعَدَکمْ رَبُّکمْ حَقّاً؟ «آيا شما هم آنچه را که خدا شما را از آن برحذر داشت و بيم کرد يافتيد؟»
نظير اين حديث را غزالى در «إحيآء العلوم» در باب﴿ ما يَلقاهُ الميِّتُ فى القبرِ إلى نَفخَةِ الصّور﴾، ج ٤، ص ٤٢٢ و ٤٢٣ آورده است:
وَ لَمّا قُتِلَ صَناديدُ قُرَيْشٍ يَوْمَ بَدْرٍ ناداهُمْ رَسولُ اللهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ [وَ ءَالِهِ] وَ سَلَّمَ، فَقالَ:﴿ يا فُلانُ يا فُلانُ يا فُلانُ! قَد وَجَدْتُ ما وَعَدَنى رَبّى حَقّاً، فَهَلْ وَجَدْتُمْ ما وَعَدَ رَبُّکمْ حَقّاً؟﴾ فَقيلَ: يا رَسولَ اللهِ! أ تُناديهِمْ وَ هُمْ أمْواتٌ؟! فَقالَ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ [وَ ءَالِهِ] وَ سَلَّمَ:﴿ وَ الَّذى نَفْسى بِيَدِهِ إنَّهُمْ لَاسْمَعُ لِهَذا الْکلامِ مِنْکمْ إلّا أنَّهُمْ لا يَقْدِرونَ عَلَى الْجَوابِ.﴾
و عراقى، مستخرِج احاديث «الإحيآء» در پاورقى گويد: اين حديث را مُسْلِم از عمر بن الخطّاب روايت کرده است.
- «بحار الانوار» طبع آخوندى، ج ٦، ص ٢٥٤ و ٢٥٥؛ و در پاورقى گويد: در «شرح عقائد» بعد از قول رسول خدا، فَقَدْ وَجَدْتُ ما وَعَدَنى رَبّى حَقّاً، آورده است که آن حضرت فرمود: فَهَلْ وَجَدْتُمْ ما وَعَدَکمْ رَبُّکمْ حَقّاً؟ «آيا شما هم آنچه را که خدا شما را از آن برحذر داشت و بيم کرد يافتيد؟»
