
معاد شناسی ج2
کتاب شریف «معاد شناسی» از آثار نفیس علامه آیةاللَه حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّسسرّه میباشد. این اثر ارزشمند به قلم خود ایشان، در حقیقت صورت مکتوب و تفصیلی سخنرانیهای ایشان در موضوع معاد است. در این مباحث، کیفیت سیر انسان در دنیا و عالم غرور، و نحوۀ تبدّل عالم غرور به عالم حقائق، و رسیدنِ انسان به خدا نشان داده میشود. محوریت این ابحاث روی «باطنبودنِ آخرت نسبت به دنیا» پایهگذاری شده است که با قلمی شیوا و سلیس پرده از حقایق ناشکفتۀ عالم آخرت و معاد برداشته و شیفتگان حریم معبود را به تدبّر در معانی این اثر ذیقیمت فرامیخواند. در جلد دوم از این مجموعه پیرامون «تمایزات عالم طبع، برزخ و قیامت» و «حضور ملکوتی اشیاء در عوالم بالا» سخن بهمیان آمده است. اهم مباحث این مجلّد: • اساس دستورات دین بر تعبد است • بیفائده بودن توبه در حال نزول عذاب • بر مستضعفین عذاب نیست • کیفیت تجلی صفات خدا در اولیایخدا • لازمۀ پیروی از اولیایخدا لحوق به آنهاست • اولیاء خدا ترس و اندوه و سکرات مرگ ندارند • کیفیت تجلّیِ صفات خدا در اولیاء خدا • الحاق مؤمنان به اولیای خدا، و منکران به اولیای شیطان • در حال تجرّد و مرگ، هر کدام از زشتیها و خوبیها به اصل خود میروند • ابتلائات دنیوی کفارۀ گناه مؤمن • تمایزات عالم طبع و برزخ و قیامت • تجرّد عالم خیال • کردار انسان در دنیا، به واسطۀ اتّحادِ بدن با صورت مثالی است • در برزخ، سؤال با باطن است و امکان دروغ نیست • در برزخ، انسان و اعمال او با صورت ملکوتی جلوه دارند
معاد شناسی ج2
207خاك میرود و متلاشى میگردد، آن اجزاء بسیار لطیف ابداً از بین نمىرود، آن اجزاء كه بسیار كوچك است و حقیقت و قوام انسان به آنهاست و نطفه انسان در اصل خلقت و بدأ آفرینش بدانها بستگى دارد، زنده مىمانند و عذاب و عقاب یا ثواب و پاداش بدانها تعلّق میگیرد؛ این هم صحیح نیست.
چون آن اجزاء هر قدر هم كوچك و لطیف باشد، بالاخره اجزاى مادّى این عالم است و مادّى است. و بعد از مردن، عالم مادّه درهم مىپیچد و حساب و كتاب با صورت است كه از این دنیا رفته و به تجرّد خود رسیده است نه با مادّه.
دلالت آیات قرآن بر حیات برزخى
از جمله ادلّهاى كه میتوان اقامه كرد براى زنده بودن انسان بعد از مرگ، همین آیهاى بود كه در مطلع گفتار ذكر شد:
وَ لا تَحْسَبَنَّ الَّذِينَ قُتِلُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ أَمْواتاً.
«ابداً گمان مكن و بههیچوجه مپندار كه آن كسانى كه در راه خدا كشته میشوند، اینها مردگانند.» بَلْ أَحْياءٌ. «بلكه زندگانند.»
عِنْدَ رَبِّهِمْ يُرْزَقُونَ. «در پیش خداى خود هستند و در نزد خداى خود روزى مىخورند.»
فَرِحِينَ بِما آتاهُمُ اللَّهُ مِنْ فَضْلِهِ. «خوشحالند به آنچه خداوند عزّ و جلّ از فضل خود بدانها عنایت كرده.»
وَ يَسْتَبْشِرُونَ بِالَّذِينَ لَمْ يَلْحَقُوا بِهِمْ مِنْ خَلْفِهِمْ أَلَّا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَ لا هُمْ يَحْزَنُونَ.
«و خوشحالند به آن افرادى كه هنوز نمردهاند و بدانها ملحق
