معاد شناسی ج1
کتاب شریف «معاد شناسی» از آثار نفیس علامه آیةاللَه حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّسسرّه میباشد. این اثر ارزشمند به قلم خود ایشان، در حقیقت صورت مکتوب و تفصیلی سخنرانیهای ایشان در موضوع معاد است. در این مباحث، کیفیت سیر انسان در دنیا و عالم غرور، و نحوۀ تبدّل عالم غرور به عالم حقائق، و رسیدنِ انسان به خدا نشان داده میشود. محوریت این ابحاث روی «باطنبودنِ آخرت نسبت به دنیا» پایهگذاری شده است که با قلمی شیوا و سلیس پرده از حقایق ناشکفتۀ عالم آخرت و معاد برداشته و شیفتگان حریم معبود را به تدبّر در معانی این اثر ذیقیمت فرامیخواند. در جلد اول از این مجموعه پیرامون «رابطه باطنی دنیا و آخرت» و «حرکت انسان به سوی باطن دنیا» سخن بهمیان آمده است. مهمترین مباحث این مجلّد: • فرق مؤمن و کافر در پیروی از عقل و حسّ • معنای زینت و غرور بودن دنیا • دنیا، ظاهر حیات و آخرت، باطن آن است • علت ترس از مرگ • اشتیاق به مرگ، شاخص مؤمن • معنای دنیای مذموم • راه بهشت، صبر در ناملایمات است • مرگ و خواب از یک مقولهاند، با شدّت و ضعف • در حال خواب با بدن مثالی هستیم • عمل فرشتگانِ قبض روح و ملک الموت، عین عمل خداست • کیفیت قبض روح افراد مختلف، از مؤمن و کافر و ستمگر • قبض روح و مشاهدات در حال مرگ، با باطن است • مرگ، تطهیر و تزکیه است • در آخرت، متاع عبودیت و تقویٰ خریدار دارد
مرتب سازی:
معاد شناسی ج1
49شده مىتوان استفاده كرد كه آخرت باطن دنیاست و حقیقت دنیاست. حیات دنیا ظاهرى دارد و باطنى، و به قرینه تقابل هر كدام در مقابل هم بوده و قسیم یكدیگرند.
و همان طور كه قبلًا عرض شد ممكن است عبارت ﴿وَ فِي الْآخِرَةِ عَذابٌ شَدِيدٌ وَ مَغْفِرَةٌ مِنَ اللَّهِ وَ رِضْوانٌ﴾ را عطف بر لفظ «لعب» گرفت، یعنى حیات دنیا در آخرت عذاب شدید و مغفرت و رضوان خداست. ظاهرش همان پنج مرتبه بازى و لهو و زینت و تفاخر و تكاثر در مال و اولاد است و باطنش كه آخرت است عذاب شدید و غفران و رضاى ربّ ودود است. و بنابراین، آیه مورد بحث تأیید معناى آیه سابقه را در سوره حدید مىكند.
و شاهد بر این معنى آنكه عطف آیه بعد بر این آیه كه مىفرماید: أَ وَ لَمْ يَتَفَكَّرُوا فِي أَنْفُسِهِمْ ما خَلَقَ اللَّهُ السَّماواتِ وَ الْأَرْضَ وَ ما بَيْنَهُما إِلَّا بِالْحَقِّ وَ أَجَلٍ مُسَمًّى، افاده این معنا را مىنماید. چون آفرینش آسمانها و زمین و آنچه میان آنهاست براساس حقّ و أجل و مدّت معلوم و معین، همان واقعیت و حقیقت دنیاست كه مردم غفلت دارند و به ظاهر دنیا اكتفا كرده و از لقاى خدا و آخرت چشم پوشیدهاند.
بارى از این آیه و بسیارى از آیات دیگر قرآن مجید كه با همین تعبیر بیان شده است مىتوان فهمید كه آفرینش آسمانها و زمین و آنچه در آنهاست داراى اجل معین و مدّت مشخّص است كه با رسیدن آن اجل و زمان دوران آنها سپرى مىگردد.