
معاد شناسی ج1
کتاب شریف «معاد شناسی» از آثار نفیس علامه آیةاللَه حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّسسرّه میباشد. این اثر ارزشمند به قلم خود ایشان، در حقیقت صورت مکتوب و تفصیلی سخنرانیهای ایشان در موضوع معاد است. در این مباحث، کیفیت سیر انسان در دنیا و عالم غرور، و نحوۀ تبدّل عالم غرور به عالم حقائق، و رسیدنِ انسان به خدا نشان داده میشود. محوریت این ابحاث روی «باطنبودنِ آخرت نسبت به دنیا» پایهگذاری شده است که با قلمی شیوا و سلیس پرده از حقایق ناشکفتۀ عالم آخرت و معاد برداشته و شیفتگان حریم معبود را به تدبّر در معانی این اثر ذیقیمت فرامیخواند. در جلد اول از این مجموعه پیرامون «رابطه باطنی دنیا و آخرت» و «حرکت انسان به سوی باطن دنیا» سخن بهمیان آمده است. مهمترین مباحث این مجلّد: • فرق مؤمن و کافر در پیروی از عقل و حسّ • معنای زینت و غرور بودن دنیا • دنیا، ظاهر حیات و آخرت، باطن آن است • علت ترس از مرگ • اشتیاق به مرگ، شاخص مؤمن • معنای دنیای مذموم • راه بهشت، صبر در ناملایمات است • مرگ و خواب از یک مقولهاند، با شدّت و ضعف • در حال خواب با بدن مثالی هستیم • عمل فرشتگانِ قبض روح و ملک الموت، عین عمل خداست • کیفیت قبض روح افراد مختلف، از مؤمن و کافر و ستمگر • قبض روح و مشاهدات در حال مرگ، با باطن است • مرگ، تطهیر و تزکیه است • در آخرت، متاع عبودیت و تقویٰ خریدار دارد
معاد شناسی ج1
89منازل بعد از مرگ تحقّق پیدا نكرده؛ بلكه منزلى بوده است از منازل دنیا مانند سائر امور روزمرّه كه در تاریخ و حوادث زندگى براى انسان پیش مىآید.
و دیگر آنكه طبق ادلّه متقنه تجرّد و بقاء نفس ناطقه، آنچه را كه انسان پس از مردن ادراك مىكند، با حواسّ ظاهریه و قواى مادّیه كه در دنیا و عالم بدن بكار مىبندد نیست بلكه با قواى مجرّده پس از خراب بدن و بقاء نفس است. آنوقت چطور ممكن است تصوّر شود كه آنچه باید با قواى مجرّده فعلیه بعد از مردن و خراب بدن ادراك شود، آنها را با حواسّ ظاهریه و قواى مادّیه ادراك كرد و آنها را بطور ملموس و مشهود وجدان نمود.
بنابراین بَشَر مىكوشد كه اسرار پس از مرگ (یعنى اسرارى كه باید حقیقتش بعد از مردن یافت شود) را در زمان زندگى و حیات (یعنى قبل از مرگ) بفهمد، و نخواهد فهمید.
كما آنكه بشر كه در ذات مقدّس حضرت احدیت جلَّ و عزَّ شكّ و تردید پیدا مىكند، بعلّت آنست كه مىخواهد آن وجود اعلى و ارفع را با حسّ ادراك كند؛ و مفروضِ مسأله آنست كه آن وجود مقدّس موجود محسوس نیست پس چگونه با حسّ لمس شود و مشهود گردد؟
یا مىخواهد آن را با قواى متخیله و متفكّره بیابد، و مفروض مسأله آنست كه آن وجود سبحان، خالق ازلىّ سرمدى و غیر متناهى است پس چگونه تصوّر مىشود كه در ذهن بگنجد یا قواى مفكّره
