اللَه شناسی ج2

الهام مى‌گیرد، همان‌طور که با بت‌پرستان و عبادت‌کنندگان اصنام بدین‌گونه مخاطبه کرده است. و بدانها تذکر دهد که آنچه انسان را مجبور مى‌کند به عبادت ربّ، آن مى‌باشد که انسان تمام زمامهاى خیر و شرّ، و نفع و ضرّ را بدست وى مى‌بیند لهذا او را مى‌پرستد. چون او مالک و صاحب اختیار منفعت و ضرر مى‌باشد وى را عبادت مى‌کند؛ به طمع آنکه ضرر را از او دفع نماید و خیر و نفع را به او ایصال نماید به جهت عبادتى که از او کرده است.

 و جمیع موجوداتى که غیر از خداى تعالى هستند ابداً مالک و صاحب اختیار چیزى نمى‌باشند؛ خواه ضرر باشد، خواه منفعت. زیرا آنها مملوک محض خدا هستند و مسلوب القدره. بنابراین چگونه جائز است آنها را تخصیص به عبادت دهند و با پروردگارشان که مالک آنها و غیر آنهاست شریک گردانند؟!

 لهذا واجب و فرض مى‌شود که تنها اللَه‌ تعالى را تخصیص به عبادت دهند و از وى به غیر او تعدّى ننمایند. چون خداوند است که شنیدن دعوات و اجابت مخصوص اوست؛ اوست که مى‌شنود و دعاى مضطرّ را در وقت دعا اجابت مى‌نماید، و اوست که حوائج بندگانش را مى‌داند و از آن غفلت نمى‌کند، و در آنها به غلط و خطا راه نمى‌پیماید به خلاف غیر او.

 چون غیر او مالکیت دارد به مالکیتى که خدا بدو داده است، و قوّت دارد به قوّتى که خدا به وى عنایت کرده است.

 با این بیانى که نمودیم:

 اوّلًا ظاهر گشت که حجّت و دلیلى که در این آیه اقامه شده است غیر از حجّت و دلیلى مى‌باشد که در آیه سابقه اقامه گردیده است، و اگرچه هر دو حجّت و دلیل با همدگر توقّف دارند بر مقدّمه مشترکه بینهما؛ و آن مقدّمه عبارت است از بودن مسیح و مادرش دو انسان ممکن الوجود نیازمند.