اللَه شناسی ج2

 قَوْلُهُ: «تَجَلَّى لِعِبَادِهِ» أی أظْهَرَ ذاتَهُ فى مِرْءَاةِ کلِّ شَىْ‌ءٍ بِحَیثُ یمْکنُ أنْ یرَى رُؤْیةَ عیانٍ، مِنْ غَیرِ أنْ رَأَوْهُ بِهَذا التَّجَلّى رُؤْیةَ عیانٍ، لِعَدَمِ مَعْرِفَتِهِمْ بِالأشْیاءِ مِنْ حَیثُ مَظْهَریتِها لَهُ وَ أنَّها عَینُ ذاتِهِ الظّاهِرَةِ فِیها.

 «و أَرَاهُمْ نَفْسَه» أی أظْهَرَها لَهُمْ فى آیاتِ الآفاقِ وَ الانْفُسِ مِنْ حَیثُ إنَّها شَواهِدُ ظاهِرَةٌ لَهُ، وَ دَلائِلُ بَاهِرَةٌ عَلَیهِ؛ فَرَأَوْهُ رُؤْیةَ عِلْمٍ وَ عِرْفانٍ‌.

 «من غیر أن یتجلى لهم» أی مِنْ غَیرِ أنْ یظْهِرَ ذاتَهُ فِیها عیاناً بِحَیثُ یعْرِفونَ أنَّها مَظاهِرُ لَهُ، وَ مَرایا لِذاتِهِ وَ أنَّهُ الظّاهِرُ فیها بِذاتِهِ‌.

 [«حضرت أمیر المؤمنین صلوات اللَه علیه گفته‌اند:

 خداوند ظهور نموده است براى بندگانش بدون آنکه او را ببینند، و خودش را به آنان نمایانده است بدون آنکه براى ایشان ظهور بنماید.

 کلام وى که فرموده است: تَجَلَّى لِعِبَادِهِ‌ یعنى ذات خود را در آئینه تمام اشیاء ظاهر کرده است به‌طورى‌که ممکن است دیده شود با دیده عیان، بدون آنکه بندگانش او را بدین ظهور ببینند با دیده عیان؛ به جهت آنکه مردم معرفت به اشیاء ندارند از جهت مظهریت آنها براى خداوند، و اینکه اشیاء عین ذات او هستند که در آنها ظاهر گشته است.

 و کلام وى که فرموده است: وَ أَرَاهُمْ نَفْسَهُ‌ یعنى ذات خودش را براى بندگان در آیات آفاقیه و انفسیه ظاهر نموده است، از جهت آنکه آنها شواهد ظاهره‌اى براى وى مى‌باشند، و دلائل باهره‌اى براى او هستند؛ بنابراین او را با رؤیت علم و عرفان دیده‌اند.

 مِنْ غَیرِ أَنْ یتَجَلَّى لَهُمْ‌ یعنى بدون آنکه ذاتش را در اشیاء عیاناً ظاهر کند به‌طورى‌که بندگان بشناسند که اشیاء مظاهر وى مى‌باشند، و آئینه‌هائى براى ذات او هستند به قسمى که خداوند با ذات خودش در آنها ظاهر است.»]»