اللَه شناسی ج2

 آنها مى‌گویند: تمام موجودات در برابر ذات او وجودى ندارند، آنها همه تعین و ماهیت و حدود مى‌باشند؛ و اصل وجود موجودات بسته به ذات حقّ است که از آن به‌ صمدیت‌، و مصدریت‌، و قیومیت‌، و منشئیت‌ تعبیر شده است.

 این معنى و مفهوم را اگر درست دقّت کنیم، مُفاد و مراد همین کلمه تکبیر و کلمه تهلیلى است که هر روز در نمازهاى خود واجب است چندین بار بر زبان آوریم، و بر محتوا و مفاد آن معتقد باشیم.

 امّا مسکینان نمى‌فهمند و معنى وحدت را از نزد خود حلول و اتّحاد مى‌گیرند؛ که منشأ آن کثرت و دوئیت است. آنگاه مى‌ترسند که بدین اعتقاد عالى که روح اسلام است لب بگشایند، درحالى‌که خودشان در شبانه روز در نمازها همین معنى را تکرار مى‌کنند، و همین عبارات را از زبان و ذهن مى‌گذرانند. و این امر ناشى است از پائین آمدن سطح عمومى معارف اسلام، و اکتفاء به علوم مصطلحه و مقرّره فعلى، و دور شدن از آبشخوار حقائق.

 حضرت استادنا الاکرم آیت‌اللَه گرانقدر: علّامه طباطبائى‌ قدّس اللَه سرّه مى‌فرمود: در اذهان عوام از مردم، وحدت وجودى از کافر بدتر است؛ یهودى باش! مسیحى باش! امّا وحدت وجودى نباش!»¹

حاج شیخ بعد از رحلت حاج سید أحمد، کلام او را مى‌پذیرد

 «حضرت علّامه استادنا الاکرم طباطبائى رضوان اللَه علیه مى‌فرمودند: در مکاتبات و مباحثاتى که در قضیه تشکیک در وجود و وحدت وجود، در میان دو عالم بزرگوار آقاى حاج سید أحمد کربلائى طهرانى و آقاى حاج شیخ محمّد حسین کمپانى اصفهانى رضوان اللَه علیهما صورت گرفت، و بالأخره مرحوم‌