اللَه شناسی ج2

نظر آمد به صفت موّاجى و مُثبتى و ماحى متّصف است، و دوایر مخلوقات بعضى وسیع و بعضى ضیق، و تنعّم بعضى که مظهر لطف‌اند به قدر وسعت دائره و استقامت، و بعضى که مظاهر قهراند تألّم ایشان از ضیق دائره و انحراف، و به صفت موّاجى باز دوایر را به تجدید پیدا مى‌کند؛ تا چون قدم در نهایت مقام مکاشفه نهادم، باد حقّ الیقین وزید و شکوفه‌هاى معارف بدایت و وسط را ریزانید، و ثمره حقّ الیقین از غلاف عین الیقین بیرون آمد.

 اى عزیز! من علم مجرّد که اعتقاد جازم مطابق واقع است، نسبت به شریعت دارم؛ و علم الیقین به بدایت مقام مکاشفه، و عین الیقین به وسط مقام مکاشفه، و حقّ الیقین به نهایت مقام مکاشفه، و حقیقت حقّ الیقین که عبارت از یقین مجرّد است؛ لقوله تعالى: ﴿وَ اعْبُدْ رَبَّكَ حَتَّى يَأْتِيَكَ الْيَقِينُ‌﴾،¹ و به قطب درجات مقام مکاشفه تعلّق دارد، و هر که بدینجا رسد هر چه گوید، من جمیع الوجوه مطابق واقع باشد.

 و آنچه نمود که آخر همه مقامات در منازل السّائرین توحید است، نه همچنانست؛ بلکه او در هشتادم مقام افتاده است. آخر مقامات‌ «العُبودیةُ» وَ هُوَ عَوْدُ الْعَبْدِ إلَى بَدایةِ حالِهِ مِنْ حَیثُ الْوَلایةِ الْمَفْتوحِ واوُها، دائِراً مَعَ الْحَقِّ فى شئون تَجَلّیاتِهِ تَمَکنا.²

 از جُنید پرسیدند که: ما نِهایةُ هَذا الامْرِ؟! قالَ: الرُّجوعُ إلَى البَدایةِ!

 اى عزیز! در بدایت و وسط مقام توحید خاصّه در خلال سماع أمثال این‌