
اللَه شناسی ج2
جلد دوم از مجموعۀ «اللهشناسی» تألیف ارزشمند علامه آیتالله حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی ـ قدّسسرّه ـ بوده که پیرامونِ «تفسیر معنای لقاء خدا و نقد منکرین آن» و «معنای حقیقی وحدت شخصیه وجود» با قلمی روان و شواهدی متقن به رشتۀ تحریر درآمده و به ساحت علم و معرفت تقدیم شده است. اهم مباحث این مجلّد: • منکرین لقاء خدا زیانبارترینِ مردماند • تنزیه صرف خداوند، موجب تعطیل اوست • غیر از طریق «لقاء الله» همۀ راههای شناخت خداوند، کج و معوج و تاریک است • با انکار لقاء خداوند، اساس دین و شریعت فرو میریزد • عظمت مقام توحیدی امیرالمؤمنین علیهالسلام • لقاء خداوند به چشم دل است نه چشم سر • ادراک توحید حقیقی جز به کشف و شهود میسّر نیست • در منطق قرآن هر گونه وجود و آثار وجود، در خدا منحصر است • وجود حقتعالی جمیعِ موجودات را در خود فانی میکند • قرآن صریحاً وحدت حقتعالی را بالصّرافه میداند • معنای تشخّص وجود: لا هُوَ الا هُو • ردّ کتاب «الأخبار الدخیلة» که توقیعِ وارد در ماه رجب را رد کرده است
اللَه شناسی ج2
268فرستد، در اجازت او همین نویسد که دست او دست من است.
غرض آنکه از آیت: ﴿أَلا لَعْنَةُ اللَهِ عَلَى الظَّالِمِينَ﴾ غافل شدن، و از آیت: ﴿إِنَّ الشَّيْطانَ لَكُمْ عَدُوٌّ فَاتَّخِذُوهُ عَدُوًّا﴾1 و امثالها اعراض کردن، و تمسّک به آیت: ﴿هُوَ الْأَوَّلُ وَ الْآخِرُ وَ الظَّاهِرُ وَ الْباطِنُ﴾2 کردن، و ندانستن که مراد آنست که: هُوَ الاوَّلُ الازَلىُّ لِینْتَهىَ إلَیهِ سِلْسِلَةُ الاحْتیاجِ فى الْوُجودِ فَضْلًا عَنْ شَىْءٍ آخَرَ، وَ هُوَ الآخِرُ الأبَدىُّ بِأنَّهُ إلَیهِ یرْجِعُ الامْرُ کلُّهُ. وَ هُوَ الظّاهِرُ فى آثارِهِ الظّاهِرَةِ بِسَبَبِ أفْعالِهِ الصّادِرَةِ عَنْ صِفاتِهِ الثّابِتَةِ لِذاتِهِ، وَ هُوَ الْباطِنُ فى ذاتِهِ لَا تُدْرِکهُ الأبْصَارُ؛ وَ لا یعْرِفُ ذاتَهُ إلّا هُوَ.
وَ قَدْ صَحَّ عَنِ النَّبىِّ صَلَّى اللَهُ عَلَیهِ وَ آلِهِ وَ سَلَّمَ أنَّهُ قالَ: کلُّ النَّاسِ فِى ذَاتِ اللَهِ حُمْقَى؛ أی فى مَعْرِفَةِ ذاتِهِ.
وَ قالَ عَلَیهِ السَّلَامُ: تَفَکرُوا فِى آلاءِ اللَهِ وَ لَا تَتَفَکرُوا فِى ذَاتِ اللَهِ3.
باز آمدیم بر سر سخن. چون در وسط مقام مکاشفه مثل آن معارف که در رباعى کیشى خواندند حاصل آید، و آن، آن بود که حقّ در صورت دریائى در
- صدر آيه ٦، از سوره ٣٥: فاطر: «تحقيقاً شيطان دشمن شماست؛ پس شما هم او را دشمن بگيريد!»
- آيه ٣، از سوره ٥٧: الحديد: «اوست اوّل و آخر و ظاهر و باطن.»
- «اوست اوّل ازلى كه سلسله احتياج در عالم وجود بدو منتهى مىگردد تا چه رسد به چيز ديگرى. و اوست آخر ابدى به آنكه جميع امور بدو بازگشت مىكند. و اوست ظاهر در آثار ظاهرهاش به سبب افعال صادره از صفات ثابته ذاتيش. و اوست باطن در ذاتش كه چشمها او را در نمىيابند و ذاتش را نمىشناسد مگر خودش.
و روايت صحيحه از پيامبر وارد است كه فرمود: جميع مردم، در معرفت ذات خداوند نادانند؛ يعنى در معرفت ذات او. و پيامبر فرمود: انديشه كنيد در نعمتهاى خدا؛ و انديشه مكنيد در ذات خدا!»
