اللَه شناسی ج2

عبادتشان به آنکه اثبات شفاعت برایشان بنماید و استقلالى در تأثیر بدانها بدهد، تا پرستیدنشان صحیح و توجّه به‌سویشان ممدوح باشد، فرود نیاورده است. زیرا در جمیع احوال و تقادیر، امر اختصاص به خدا دارد؛ و بدین مهمّ اشاره دارد در گفتار بعد: ﴿إِنِ الْحُكْمُ إِلَّا لِلَّهِ﴾‌.

 و این گفتار: ﴿إِنِ الْحُكْمُ إِلَّا لِلَّهِ﴾، البتّه از قضایا و مسائلى است که شک را در آن مدخلیتى نیست. به سبب آنکه حکم در امرى از امور گرچه کوچک و بى‌اهمّیت باشد، بر پا نمى‌شود مگر از کسى که به تمام معنى الکلمه مالک در تصرّف باشد. و چون مالک تصرّف و تدبیر امور عالم و تربیت بندگان در حقیقت جز خداى سبحان نمى‌تواند بوده باشد، لهذا در حقیقت معنى، حکمى جز براى وى موجود نمى‌باشد.

 و این گفتار: ﴿إِنِ الْحُكْمُ إِلَّا لِلَّهِ﴾‌ نیز براى ما قبلش و ما بعدش مفید، و صلاحیت براى تعلیل از دو جانب با هم را دارا مى‌باشد.

 امّا فائده‌اش در کلام قبلى: ﴿ما أَنْزَلَ اللَهُ بِها مِنْ سُلْطانٍ﴾‌ اخیراً روشن شد. و امّا فائده‌اش در کلام بعدى: ﴿أَمَرَ أَلَّا تَعْبُدُوا إِلَّا إِيَّاهُ﴾‌، به جهت آنکه متضمّن جانب اثبات حکم مى‌باشد؛ همان‌طور که کلام قبلى: ﴿ما أَنْزَلَ اللَهُ بِها مِنْ سُلْطانٍ‌﴾ متضمّن جانب سلب حکم است.

 و حکم خداى تعالى از هر دو جانب نافذ است؛ پس گویا چون گفته شد: ﴿ما أَنْزَلَ اللَهُ بِها مِنْ سُلْطانٍ‌﴾، گفته مى‌شود: پس حکم خدا در امر عبادت بندگانش چه خواهد بود؟

 در اینجا گفته شده است: ﴿أَمَرَ أَلَّا تَعْبُدُوا إِلَّا إِيَّاهُ﴾‌. و به همین سبب با فعل جمله را بنا نموده است.

 و معنى آیه ـ و اللَه أعلم ـ چنین مى‌شود: شما غیر از خداوند نمى‌پرستید مگر اسمائى را که از مسمّى‌هایشان تهى هستند. آنان را کسى وضع ننموده مگر