اللَه شناسی ج2

ما را به خداوند نزدیک کنند و در نزد وى شفیع ما شوند. در اینجا حضرت یوسف علیه السّلام در قسمت دوّم از کلامش، یعنى قوله: ﴿ما تَعْبُدُونَ مِنْ دُونِهِ إِلَّا أَسْماءً سَمَّيْتُمُوها أَنْتُمْ وَ آباؤُكُمْ ما أَنْزَلَ اللَهُ بِها مِنْ سُلْطانٍ‌﴾، در مقام دفع آن بر آمد.»

تفسیر علامه (قدّه) در آیه: ﴿إِنِ الْحُكْمُ إِلَّا لِلَّهِ أَمَرَ أَلَّا تَعْبُدُوا إِلَّا إِيَّاهُ‌﴾

 و به دنبال این فقره: ﴿إِنِ الْحُكْمُ إِلَّا لِلَّهِ أَمَرَ أَلَّا تَعْبُدُوا إِلَّا إِيَّاهُ﴾‌ آورده است:

 «و در اینجا اوّلًا به خطاب دو همنشین زندانى خود پرداخته و سپس خطاب را به همگان عمومیت مى‌دهد؛ زیرا حکم در میان آن دو تن و میان غیر آن دو از پرستندگان بتها اشتراک دارد.

 و نفى عبادت مگر از اسمها، کنایت است از آنکه در پشت سر این اسماء، مسمَّیات و حقائقى وجود ندارد تا عبادت براى آنها قرار گیرد. فقط پرستش در مقابل اسم واقع شده است؛ مثل لفظ اله السّماء، و إله الارض‌، و إله البحر، و إله البرّ، و الاب‌، و الامّ‌، و ابنُ الإله‌، و نظائر ذلک.

 خداوند در گفتار یوسف در اینکه این‌ها فقط نامهائى مى‌باشند و حقائقى که این نامها بر آنها واقع شوند نیستند، تأکید آورده است که: ﴿أَنْتُمْ وَ آباؤُكُمْ‌﴾. چون این کلمه در معنى حصر است؛ یعنى این نامها را احدى غیر از شما نگذارده است، بلکه شما و پدرانتان آن اسامى را جعل نموده‌اید. و پس از آن با تأکید دگرى فرموده است: ﴿ما أَنْزَلَ اللَهُ بِها مِنْ سُلْطانٍ﴾‌.

 لفظ سلطان‌ عبارت است از برهان؛ به جهت تسلّط برهان بر اندیشه‌ها و افکار. یعنى خداوند در این اسماء و یا بواسطه این تسمیه، برهانى را فرود نیاورده است تا دلالت نماید که آنان در دنبالشان مسمَّیاتى دارند؛ که در آن صورت الوهیت و معبودیت براى آنها ثابت گردد، و عبادت شما در برابرشان صحیح و زیبنده باشد.

 و ممکنست ضمیر «بها» به عبادت برگردد؛ یعنى خداوند حجّتى براى‌