اللَه شناسی ج2

 بت‌پرستان مى‌گویند: «ما بتها را نمى‌پرستیم مگر به سبب آنکه ما را به خدا نزدیک کنند.»

 اگرچه بعداً این اعتقاد از مجراى خود منحرف شد و مرجع و مآل بت‌پرستى به اعطاء استقلال و اصالت به آلهه قرار گرفت و خدا از میان برداشته شد.

 و فطرتى که به توحید اله فرا مى‌خواند، اگرچه به خداى واحد غیر محدود العظمة و الکبریاء ذاتاً و صفةً دعوت مى‌نماید ـ بنا بر آنچه بیان آن با استفاده از کتاب عزیز گذشت ـ مگر آنکه الفت انسان و انس وى در ظرف حیاتش به آحاد عددى از طرفى، و ابتلاء ملّیین به وثنیین و ثنویین و غیرهم براى اثبات نفى تعدّد آلهه از طرفى دگر؛ حکم وحدت عددى را بر خدا مسجّل نمود و حکم فطرت مذکوره را در حکم مغفولٌ عنه نهاد.

 و به همین جهت است که مى‌بینى آنچه از کلمات فلاسفه اهل بحث در مصر قدیم و یونان و اسکندریه و غیرهم از آنان که پس از ایشان آمده و پا در دائره بحث نهاده‌اند مأثور است، معنى وحدت عددى را مى‌رساند؛ تا به جائى که شیخ الرّئیس أبو على سینا در کتاب «شفاء» تصریح به عددى بودن ذات واجب تعالى کرده است. و بر همین مجرى کلام غیر او از کسانى که پس از او آمده‌اند، تا حدود سنه هزار از هجرت نبویه، جریان یافته است.

 و امّا اهل کلام از باحثین با آنکه مبناى احتجاجشان همگى بر قرآن کریم است، مع‌ذلک از وحدت عددیه ایضاً تجاوز ننموده است. اینست محصّل از کلمات اهل بحث در این مسئله.

 بنابراین، معنى توحیدى را که قرآن کریم روشن ساخته است اوّلین قدمى مى‌باشد که در تعلیم معرفت این حقیقت برداشته شده است. جز آنکه اهل تفسیر از صحابه و تابعین، آنان که در علوم قرآن تعاطى و مراوده داشته‌اند، و نیز