اللَه شناسی ج2

 «و به هیچ وجه من الوجوه نه اندک ضررى را، و نه اندک منفعتى را، و نه اندک مرگى را، و نه اندک زندگانى را، و نه اندک بعث و برانگیختگى پس از مرگ را، ایشان براى خودشان دارا نیستند.»

 و این معنى همان چیزى است که از خداى تعالى وحدت عددیه را نفى مى‌کند. زیرا اگر خداوند واحد عددى بوده باشد، یعنى موجودى باشد که ذاتاً انعزال از احاطه به غیر خودش از موجودات داشته باشد، صحیح مى‌باشد در آن فرض براى عقل که مانند او که دوّمى او باشد در خارج فرض کند؛ چه آنکه آن چیز در خارج جائز التّحقّق باشد و یا غیر جائز التّحقّق. و نیز صحیح مى‌باشد عقلًا اینکه او فى حدّ نفسه متّصف به کثرت باشد و اگرچه در فرض وقوع خارجى ممتنع التّحقّق باشد؛ درحالى‌که مى‌بینیم خداوند این‌گونه نمى‌باشد. (پس واحد عددى نیست.)

 پس معنى آنکه خداى تعالى واحد است، آن مى‌باشد که از جهت وجود به حیثیتى است که محدود به حدّى نمى‌باشد؛ تا اینکه در پشت این حدّ امکان داشته باشد فرض ثانى براى او بشود. و اینست معنى قوله تعالى:

 ﴿قُلْ هُوَ اللَهُ أَحَدٌ* اللَهُ الصَّمَدُ* لَمْ يَلِدْ وَ لَمْ يُولَدْ* وَ لَمْ يَكُنْ لَهُ كُفُواً أَحَدٌ﴾.¹

 «بگو: اوست اللَه احد. اللَه تو پُر است. نزائیده است و زائیده نشده است. و احدى براى وى شریک و همتا نیست.»