اللَه شناسی ج2

 «جنس حقّ دربست و سربست از ناحیه پروردگار تو نشأت دارد.»

 و گفتار خدا: ﴿أَنْتُمُ الْفُقَراءُ إِلَى اللَهِ وَ اللَهُ هُوَ الْغَنِيُ‌﴾.¹

 «شما هستید مجموعه نیازمندان به سوى خدا. و خداوند است یگانه و تنها بى‌نیاز!»

 إلى غیرِ ذلک از آیاتى که در این مقام وارد است.

علّامه: وحدت بالصّرافه، جمیع موجودات را در خود گرد آورده است‌

وجود حقّ تعالى؛ جمیع موجودات را در خود فانى مى‌کند

 و این آیات ـ به‌طورى‌که مشاهده مى‌نمائى ـ با بلندترین ندا و رفیع‌ترین صوت فریاد بر مى‌دارد که: تمام کمالهاى مفروض در جمیع عوالم اصلش مِلک طلق خداوند سبحانه مى‌باشد؛ و هیچ موجودى به هیچ وجه من الوجوه فى‌الجمله کمالى ندارد مگر به تملیک خداى تعالى آن کمال را به او، بدون آنکه در حین اعطاء کمال، خداوند از مِلکیت خود و یا از آنچه را که تملیک نموده است منعزل گردد، همان‌طور که ما جمیع خلائق این‌طور مى‌باشیم که آنچه را که از خودمان به غیر تملیک مى‌کنیم، منعزل مى‌گردیم و تهیدست مى‌شویم.

 پس هر چیزى از اشیاء را اگر در قبال خداى تعالى داراى کمال فرض کنیم اگرچه در نهایت قلّت باشد، تا اینکه ثانى او و شریک او محسوب گردد؛ آن معنى کمال به خداى سبحانه بر مى‌گردد و محض براى وى مى‌گردد؛ و هو الحق الذى یملک کل شى‌ء و غیره الباطل الذى لا یملک لنفسه شیئا.

 «و اوست یگانه حقّ؛ کسى که مالک تمام چیزهاست، و غیر او باطل است؛ کسى که براى خودش چیزى را مالک نیست.»

 خداى تعالى مى‌فرماید: ﴿وَ لا يَمْلِكُونَ لِأَنْفُسِهِمْ ضَرًّا وَ لا نَفْعاً وَ لا يَمْلِكُونَ مَوْتاً وَ لا حَياةً وَ لا نُشُوراً﴾.²و³