اللَه شناسی ج2
جلد دوم از مجموعۀ «اللهشناسی» تألیف ارزشمند علامه آیتالله حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی ـ قدّسسرّه ـ بوده که پیرامونِ «تفسیر معنای لقاء خدا و نقد منکرین آن» و «معنای حقیقی وحدت شخصیه وجود» با قلمی روان و شواهدی متقن به رشتۀ تحریر درآمده و به ساحت علم و معرفت تقدیم شده است. اهم مباحث این مجلّد: • منکرین لقاء خدا زیانبارترینِ مردماند • تنزیه صرف خداوند، موجب تعطیل اوست • غیر از طریق «لقاء الله» همۀ راههای شناخت خداوند، کج و معوج و تاریک است • با انکار لقاء خداوند، اساس دین و شریعت فرو میریزد • عظمت مقام توحیدی امیرالمؤمنین علیهالسلام • لقاء خداوند به چشم دل است نه چشم سر • ادراک توحید حقیقی جز به کشف و شهود میسّر نیست • در منطق قرآن هر گونه وجود و آثار وجود، در خدا منحصر است • وجود حقتعالی جمیعِ موجودات را در خود فانی میکند • قرآن صریحاً وحدت حقتعالی را بالصّرافه میداند • معنای تشخّص وجود: لا هُوَ الا هُو • ردّ کتاب «الأخبار الدخیلة» که توقیعِ وارد در ماه رجب را رد کرده است
مرتب سازی:
اللَه شناسی ج2
149ندارد ممکن از واجب نمونه *** چگونه داندش آخر چگونه زهى نادان که او خورشید تابان *** به نور شمع جوید در بیابان اگر خورشید بر یک حال بودى *** شعاع او به یک منوال بودى ندانستى کسى کین پرتو اوست *** نبودى هیچ فرق از مغز تا پوست جهان جمله فروغ نور حقّ دان *** حق اندر وى ز پیدائیست پنهان چه نور حقّ ندارد نقل و تحویل *** نیاید اندرو تغییر و تبدیل تو پندارى جهان خود هست دائم *** بذات خویشتن پیوسته قائم کسى کو عقل دوراندیش دارد *** بسى سرگشتگى در پیش دارد ز دوراندیشى عقل فضولى *** یکى شد فلسفى دیگر حلولى خرد را نیست تاب نور آن روى *** برو از بهر او چشم دگر جوى1 شرح شیخ محمّد لاهیجى بر ابیات شبسترى در «گلشن راز»
عالم خبیر و عارف بصیر شیخ محمّد لاهیجى در «شرح گلشن راز» در تفسیر و توضیح این ابیات آورده است:
«جماعتى که مِن عِندِ اللَه به عنایت ازلیه مخصوص شدهاند و توفیق هدایت الهى ایشان را از حضیض مقام استدلال از اثر به مؤثّر، به اوج مراتب شهود مؤثّر در اثر رسانیده، و در تجلّى احدیت ذات فانى گشته، بعد از بقا و شعور، به دیده حقّ بین مشاهده نمودهاند که ذات واحد مطلق است که از عالم غیب هویت به مراتب اسماء و صفات و آثار تنزّل نموده، و هرجا و در هر مظهرى به نوعى ظهور یافته است، و همه اشیاء قائم به وجود حقّند و حقّ قیوم همه است.
نظم:
گنج پنهانست زیر هر طلسم *** پیش عارف شد مسمّى عین اسم - «ديوان گلشن راز» بخطّ نستعليق عماد اردبيلى، ص ٩ تا ص ١١