اللَه شناسی ج2

مى‌گفتند. وى مردى تیززبان و در خطاب رسا و بلیغ و در قدرتِ دل شجاع بود، و گفت: اى أمیر المؤمنین! آیا پروردگارت را دیده‌اى؟!

 حضرت فرمود: اى واى بر تو! اى ذعلب! من این‌طور نیستم که پرستش کنم پروردگارى را که وى را ندیده باشم!

 ذعلب گفت: یا أمیر المؤمنین! تو او را به چه کیفیتى دیده‌اى؟!

 حضرت فرمود: اى واى بر تو! اى ذعلب! او را دیدگان سر به مشاهده ابصار ندیده‌اند؛ و لیکن دلها او را به حقائق ایمان دیده‌اند. اى واى بر تو! اى ذعلب! حقّاً و حقیقةً پروردگار من در لطافت بگونه‌اى لطیف است که نمى‌توان او را به صفت لطف توصیف نمود، و در عظمت بقدرى عظیم است که نمى‌توان او را به صفت عظمت توصیف کرد؛ و در کبریائیت به نحوى کبیر است که نمى‌توان وى را به صفت بزرگى و کبریائیت توصیف کرد؛ و در جلالت به حدّى جلیل است که نمى‌توان وى را به درشتى و غلظت توصیف نمود.

 او قبل از هر چیزى وجود داشته است پس نمى‌توان گفت: چیزى پیش از وى بوده است؛ و بعد از هر چیزى خواهد بود پس نمى‌توان گفت: چیزى پس از وى خواهد بود.

 او اشیاء را بوجود مى‌آورد بدون تصمیم و عزم و اسباب قبلى، بسیار درّاک و با فهم است بدون مکر و حیله. در داخل چیزهاست بدون آنکه با آنها ممزوج گردد و بدون آنکه از آنها فاصله بگیرد و دور شود. ظاهر است نه به گونه‌اى که با بازگشتِ مباشرت به وى بتوان به او دست آزید، و متجلّى و آشکار است نه به گونه‌اى که با استخدام رؤیت دیدگان بتوان او را دید، از اشیاء دور است نه دورى به مسافت، نزدیک است نه به پیش آوردن و جلو کشیدن، لطیف است نه با لطافت جسمیه، موجودات است نه آنکه پس از عدم به وجود آمده باشد، فاعل کارها و بجاآورنده امور است نه به اضطرار و فاقد اختیار، اندازه‌