امام شناسی ج16 و 17
جلد شانزدهوهفده از مجموعۀ «امام شناسی» از آثار نفیس علامه آیةالله حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّس الله سرّه بوده که پیرامون «تقدّم شیعه در جمیع علوم»، «پایگاه علمی امام صادق علیهالسلام» و «شرح حال ائمۀ چهارگانۀ اهلسنت» در قالب بحثهای تفسیری و فقه الحدیث، و ابحاث فلسفی، عرفانی، تاریخی و اجتماعی به رشتۀ تحریر درآمده و به ساحت علم و معرفت تقدیم شده است. مهمترین مباحث مندرج در این مجلّد: • تقدم شیعه در جمیع علوم، و تأسیس و تدوین آن • شيعه به پيروى از ائمّۀ خود حديث را مینوشتند • شرح حال معروف کرخی و توثیق وی • سیر علوم و تاریخ شیعه در عصر جمیع اهلبیت علیهمالسلام • بلندپایگیِ پایگاه علمی امام صادق علیهالسلام • علل نامیده شدن تشیّع به مذهب جعفری • کار امام صادق علیهالسلام آفتابی نمودن اسلام حقیقی بود • آزار و اذیتهای منصور دوانیقی نسبت به امام صادق علیهالسلام • بحثی مشروح از آراء و انظار ائمۀ اربعۀ اهل سنت: مالک بن انس، ابوحنیفه، ابنادریس شافعی، احمدبنحنبل • مناقب ساختگی برای ابوحنیفه • مخالفتهای ابوحنیفه با رسول خدا صلیاللهعلیهوآلهوسلّم
مرتب سازی:
امام شناسی ج16 و 17
47را ادراك ننمودهاند، و به خدمت امامَین باقِرَین صَادِقَین علیهما السلام فائز گشتهاند.
مقامات بُرَید، زراره، محمد بن مسلم و ابو بصیر
از زمره آنان است بُرَید بن مُعَاوِیة عِجْلى، و أبو بَصیر أصْغَر لَیثُ بْنُ مُراد بَخْتَرى مُرادى، و أبو الحسن زُرارة بن أعْین،1 و أبو جعفر محمد بن مُسْلِم بن رباح کوفى
- محدّث قمى در «تتمّة المنتهى» طبع سوم ص ١٦٨ تا ص ١٧٠ گويد: و هم در سال ١٥٠ ثقه جليل القدر زرارة بن أعْين بن سُنْسُن وفات کرد. و جلالت قدر زراره و کثرت علم او زياده از آن است که ذکر شود و نقل شده که حضرت صادق عليه السّلام درباره او فرمود: لو لا زرارة لقلت انّ أحاديث أبى ستذهب. و از زرارة منقول است که مىگفته: به هر حرفى که از حضرت امام جعفر صادق عليه السّلام مىشنوم ايمان من زياده مىشود. از ثقه جليل القدر ابنأبىعمير مروى است که به جميل بن درّاج گفت: چه نيکوست محضر تو و خوب است مجلس تو! گفت: بلى ليکن به خدا سوگند که ما در نزد زراره به منزله اطفال مکتبى بوديم که در نزد استاد باشد. و أبوغالب زُرارى در رسالهاى که به جهت فرزند فرزندش محمد بن عبدالله نوشته فرموده که روايت شده که زراره مردى وسيم و جسيم و أبيض اللّون بوده و گاهى که به نماز جمعه مىرفت بر سرش برنسى بود و در پيشانيش اثر سجده بود و بر دست خود عصائى داشت و مردم احتشام او را بپا مىداشتند و صف مىزدند و نظر به حسن هيئت و جمال او مىنمودند، و در جدل و مخاصمت در کلام امتيازى تمام داشت و هيچ کس را قدرت آن نبود که در مناظره او را مغلوب سازد إلّا آنکه کثرت عبادتْ او را از کلام واداشته بود و متکلّمين شيعه در سلک تلاميذ او بودند و هفتاد (نود- نسخه بدل) سال عمر کرد. و از براى آل أعين فضائل بسيارى است و آنچه در حقّ ايشان روايت شده زياده از آن است که براى تو بنويسم- انتهى. و بالجمله بيت أعين از بيوت شريفه است و غالب ايشان اهل حديث و فقه و کلام بودهاند و اصول تصانيف و روايات بسيار از ايشان نقل شده است. و زراره را چند تن اولاد بوده از جمله رومى و عبد الله مىباشند که هر دو تن از ثقات رواتند و ديگر حسن و حسين است که حضرت صادق عليه السّلام در حق ايشان دعا کرده و فرموده: أحَاطَهما الله و کلَاهما وَ رَعاهُما و حَفِظَهما بصلاح أبيهما کما حفظ الغلامين. و نيز زراره را چند برادر بوده: يکى حمران که در چند خبر است که صادقَيْن عليهما السّلام شهادت به ايمان او دادهاند و حضرت باقر العلوم عليه السّلام در حق او فرموده: أنت من شيعتنا فى الدّنيا و الآخرة. و در روايتى از حواريّين صادقين عليهما السلام به شمار رفته و پسران حمران، حمزه و محمد و عقبه تمامى از اهل حديث بودهاند. و برادر ديگر زراره، بُکير بن أعين است که چون خبر وفاتش به حضرت صادق عليه السّلام رسيد فرمود: و الله لقد أنزله الله بين رسوله و (بين نسخه) أمير المؤمنين صلوات الله عليهما. و هم در روايتى است که او از حواريين صادقين بوده و او را شش اولاد ذکور بوده: عبد الله، و جهم، و عبد الحميد، و عبد الاعلى، و عمرو، و زيد. و عبد الله ابن بُکير اگرچه فَطَحى مذهب است لکن از ثقات و از اصحاب اجماع است. و اولاد جهم از بزرگان اهل حديث و صاحبان تصنيفاند از جمله حسن بن جهم ثقه عدل است و سليمان بن حسن بن جهم جدّ أبوغالب زرارى است و اول کسى که از آل زراره منسوب به زراره گشت سليمان بود که حضرت امام على النقى عليه السّلام او را زرارى لقب داد. و ديگر برادر زراره عبدالرحمن بن أعين است که مشايخ شهادت بر استقامت او دادهاند، و ديگر برادر او عبد الملک بن أعين است که روايت شده حضرت صادق عليه السّلام قبر او را زيارت فرمود و بر او ترحّم نمود. و فرزند او ضريس است که از ثقات روات است.